310 - Schulte. 



ficari, quorum fides non vacillat. Et si plures testes ab utraque 

 parte introducantur , liis credendum est, qni veri proximiora 

 dixerint; non enim ad multitndinem respici oportet, sed ad 

 sinceram testium fidem , quibus potius lux veritatis assistit, 

 ut IV. q. 3. §. Item. — De testibus subtiliter quaerendiim 

 est, cuins conditionis sint i. e. utrum quis plebeius sit et hone- 

 stae an inculpatae vitae, an sit vocatus reprehensibilis , quia 

 debent esse omni exceptione maiores, locuples vel egenus et 

 caetera, quae enumerantur in §. Item, etil. q. 1. imprimis. 

 — Item, licet testes ad testimonium possint compelli et ex 

 variis iuris canonicis domiciliis hoc idem valeat probari, tarnen 

 ad perhibendum testimonium veritati Romana ecclesia neminem 

 cogere consuevit, nisi forte timore adversae partis constaret 

 iudici a ferendo testimonio revocare ut in extrav. Genuensi 

 episcopo, Super eo ' et Unde porro-. — Testis etiam repel- 

 litur obiectu criminis in civili causa, quod ei probatur civiliter. 

 Sed propter hoc non debet puniri, ut in ea extrav.'^ Wint. 

 episcopo dicitur. Similiter nee haereticus nee iudaeus contra 

 catholicum admittatur, ut IL q. 7. si haereticus et c. non 

 potest (c. 26. 24.). — Erg-o iurare debent testes et possunt 

 cogi, quia non est testis nisi iuratus, ut C. II. q. I. impririiis 

 et III. q. 9. hortamur (c. 20.) parte etiam praesente vel con- 

 tumaciter absente. Iurare debent prorsus ita esse i. e. sc 

 vidisse et audisse et in praesentia sua factum fuisse ut III. 

 q. 9. — Testes produci possunt ab eodem in iudicio eodem et 

 in eundem et quater. Sed quarta productio non debet fieri, nisi 

 adhibita quadam solemnitate, quae expresse in legibus conti- 

 netur. Et super dictis testium, cum fuerint publicata, potest 

 esse disputatio, ut in extrav. licet praeter solitum. ^ Non 

 tamen semper quis potest producere quater, licet quartum non 



' In den vier Samml., c. 4. de test. eng. Comp. I., c. 3. X. IL 21. 



'■* Ist die in Append. Lat. VIII. 6., Coli. Lips. XLIII. 8. Cassel. XL VIII. 5. 



Bamb. XXVIII. 5. stehende Decretale, welche als c. 13. de test. et attest. 



n. lo. in der Comp. I. steht, in die Decretalen Gregor IX. nicht reci- 



pii-t wurde. Ihr Anfang ist ,Quamvis simus et infra. Porro.' 

 2 Dies ist die citirte Decretale Unde Porro. 

 * Das hier bezogene Stück dieser Decretale ist das in allen vier altern, 



dann der Comp. I. stehende und hieraus entnommene c. 15. X. de 



testib. IL 20. 



