Iter Orfin inrticiarius des Codex Uamberfjensis. 313 



reiis actoris, nisi pro actore faciat contra reum res litigiosa 

 vel delictum, iit C. VI. q. 2. c. 1. et IV. q. 5. c. 1. Sed quan- 

 doque reus probare coinpellitur, puta si excipias, vel si quid 

 aliud pro actore faciat, ut D. LIV. frequens equidem (c. 10.). 

 Verum actore non probante reus, etsi nil praestiterit, obtinebit, 

 ut VI. c. aliter accusator. — Probandum est iudici, non 

 adversai'io, ut XXXV. q. 6. de parentela et c. episcopus 

 si (c. 8. 7.). — Item argumentis probatur. Herum quaedam 

 sufficiunt, quaedam proliciunt: in numero legitime non repro- 

 bati testes, ut XV. q. 5. presbyter, instrumenta publica rite 

 confecta, ut XXV. q. 2. posteaq. instrumenta privata in pro- 

 prium praeiudicium emissa, ut CXXVII. q. 1. omnes femi- 

 nae (c. 36.) et XX. q. 1. vidua (c. W.), quae civili iure 

 dicuntur apocha, antapoclia. Proficiunt attestationes privatae et 

 annotationes, sed non sufficiunt, quibus quis aliquid sibi deberi 

 vel non dicit vel aliquid esse vel non esse, nee testator iura- 

 verit. Tunc enim praeiudicatur heredibus praesentibus flliis, 

 non enim filiis licet venire contra actoris sui iudicium, ut XL 

 q. 1. Silvester (c. 13.). Idem enim, quod testator dixit vel 

 iuravit, heres dixisse vel iurasse creditur, qui est alter ipse. — 

 Praesumptiones quoque proficiunt, sed non sufficiunt, ut testis 

 unus et fama ut XXXV. q. 6. si duo (c, 4.), ut D. LXXXVI. 

 tanta (c. 24.). Interdura tamen ex praesumtione sola senten- 

 tiatur, ut D. LIV. fraternitatem (c. 16.) et XL q. 1. et si 

 qui clericorum (c. 25.). Sententia ergo datur vel per proba- 

 tionem, ut per instrumenta et per testes, vel propter praesum- 

 tiones, alias propter famam consentientem, ut III. §. Item., 

 alias propter suspicionem iustam, ut XXXII. q. 1. dixit, alias 

 ex eo solo, quod iudici liqueat, ut III. q. 2. quia ea quae 

 (c. 9.). — Item sciendum est, quod probatio vincit praesum- 

 tionem, ut, si quis aliquam extraordinarie cognoscat, praesumi- 

 mus eam eoguovisse, si autem probatum fuerit contrarium, eli- 

 ditur praesumtio ut XXXV. q. 3. extraordinaria (c. 11.). 

 Praesumtio quoque eliditur per praesumtionem contrariam, ut, 

 cum videmi\s aliquem se religiöse habentem, praesumimus eum 

 esse bonum, si autem videamus eum in haeresim lapsum, est 

 praesumtio in contrarium. Transfertur probatio ab actore in 

 reum quandoque propter delictum, quandoque propter personae 

 Privilegium, quandoque propter praesumtionis adminiculum. 



