314 Schulte. 



XVII. De iudiciis et iudicibiis. 



ludicium dicitur triuus actus triiim personarum sub iudice 

 confligentium. Ut autem causa sanctissime terminetur, in medio 

 terribiles evangeliorum scripturae poni debent, ut per iudices 

 contidentius definiatnr et coutuinacis abseutia, quae habetur 

 pro praesentia, dei repleatur praesentia. Licet enim ubique sit 

 deus, eum evangeliis tarnen suis coram positis praesentior 

 aestiniatur. ludicantera oportet esse compotem, liberum ;, non 

 mulierem, annis XX. maiorein, non infautem ut III. q. 7. c 1. 

 Quidam enim repelluutur natura, quidam lege, quidam mori- 

 bus: feminae, servi ut III. q. 7. §. tria sunt (ad c. 1.), non 

 quin babeant iudicium, sed quia receptum est ut civilibus non 

 fungantur officiis. Notandum, si servus, dum j)utaretur Über, 

 ex delegatione sententiam dixerit, quamvis postea in Servitu- 

 ten! depulsus sit, sententia ab eo dicta rei iudicatae firmitatem 

 tenet, ut III. q. 7. eod. paragr. — Sciant iudices, quia non 

 magis alios iudicant, quam ipsi iudicantur, cum etiam ipsis 

 magis quam partibus terribile iudicium est. Litigationes siqui- 

 dem sub hominibus, ipsi autem deo inspectore adhibito causas 

 proferunt terminandas. Ad eorum namque spectat officium, cau- 

 sas dei et hominum crebris advertere suspiciis eosque lance 

 drorsus aequabili per manus aequitatis trutinare. Sciendum 

 est, quia, si iudex nullo crimine teneatur, omni modo potest 

 reum condemnare criminis, nisi ecclesia decepta eum insontem 

 condemnasset; tunc enim ex iuris permissione et officii debito 

 non valet iudicare donec restitutus esset. Si vero crimine tene- 

 tur et ab ecclesia tarnen supportatur, ex officii debito, sed non 

 ex vitae merito iurisve permissione iudicare potest. In quo 

 casu loquuntur omnia c. III. q. 8. praeter postremum (lege 

 q. 7.). Si ab ecclesia pro crimine notatus est, tunc ei nulla 

 nisi de facultate nostra potestas iudicandi reservatur. Item 

 secundum allegata iudicare debet, non secundum motum animi 

 sui, bonus iudex nihil ex arbitrio suo facit, sed iuxta leges 

 pronuntiet iura, ut III. q. 7. iudicet ille (c. 4.). Verum in 

 hoc articulo variat sapientis opinio. Absolvendum putant qui- 

 dem nocentem, secundum quod allegatum est, et facit iudex 

 contraria i. e. contra id quod seit, eum mereri, non tamen 



