Der Ordo iudiciarius des Codex Hambergensis. 317 



XVIII. De arbitris. 



ludicum alii iurisdictionem propriam habent, qui ordina- 

 i'ii dicuutur, alii non propriam, sed sibi delegatani, qui iudices 

 delegati appellantur. lurisdictio est potestas alii a publico 

 indulta cum licentia reddendi iuris et facultate aequitatis sta- 

 tuendae alii. Plena, ut in solo Romano pontifice et principe, 

 et alias non plena, ut in . ceteris iudicibus. Non plena alias 

 ordinaria ut illi, qui ab apostolico vel principe leg'itiraam 

 accipiunt potestateni. Alias non ordinaria. Hacc alias per dele- 

 gationera, alias per i-escriptum, alias ex consensu partium pro- 

 venit vel ex compromisso. Ex ordine regulari iure primam his 

 iudex delegare potest, qui eam habent a Romano pontifice sive 

 principe ; siquidera iudicantem iudicem in aliqua ordinaria esse 

 opportet potestate. Per rescriptum, quo apostolici sive princi- 

 pis iurisdictio mandatur, sicut per rescriptum summi patriar- 

 chae, fieri frequenter videmus. Consensu quoque proprio duo 

 pluresve exteri iudicem eligunt et alias sibi incongruum, alias 

 sibi congruum taciunt ut III. q. i^. pulsatus (c. 3.), ubi dici- 

 tur: , pulsatus ante non suum iudicem, si velit, taceat, si velit 

 respondeat.' Ergo volendo, consentiendo iudicem sibi congruum 

 facere potest , a cuius iudicio post litem contestatam i'ecedere 

 non licet, ut III. q. 5. c. ult. Hoc ita, si litigatores consense- 

 runt in iudicem alias ordinarium; privatorum consensus nulla 

 ratione cum iudicem facere potest, qui alias nulli iurisdictioni 

 praeest. 



Ex compromisso quoque partium iudex constituitur, alias 

 etiam non Ordinarius, qui arbiter nominatur. Et non solum über 

 et integrae famae, sed etiam infamis arbiter et sine iudice con- 

 stituitur, nunquam tamen servus, ut III. q. 7. infames. Nil 

 enim refert, cum, qui arbitrium suscepit, an sit integrae famae 

 an ignominiosus , sane constituitur arbiter, ut in legibus dici- 

 tur, poena utrique promissa, sententia tamen arbitri non infa- 

 mat nee iudicati actio vera oritur , nisi partes subscripserint, 

 vel per XL. dies siluerint, nee appeliationem generat; quid 

 tamen generat, ita intelligitur, ut ab arbitris ordinariis privi- 

 legio ordinariae dignitatis appellai'i liceat, ab arbitris vero, qui 

 nuUam legitimam habent potestatem , non possit appellari 



