320 Schulte. 



enim sacramento ab omni lite disceditur. Ait nempe aposto- 

 lus: ,linis omnium litium est sacramentum/ Non est praestan- 

 dum iuramentum, nisi in rebus dubiis et incertis, ut XXII. 

 q. 1. c. ita ergo int ellig- itur (c. 5.). lutroductura est iura- 

 mentum maxime ob difiidentiam hominum. Si enim homo 

 homini crederet, necesse non esset. Cum enim infirmis velle- 

 mus persuadere, quid eis esset utile, nee simplici verbo crede- 

 retur, indultum est eis iurare, ut, quod verbo solo non cre- 

 dunt, interposito iuramento ratum teneant, et sie iuramentum 

 a malo est, non iurantis, sed non credentis, ut XXII. q. 1. 

 si peccatum et c. ita ergo plerique et aliis. Institutum 

 etiam fu(er)it iuramentum r»b saerilegium idolatrantium ; sicut 

 enim olini coneessum fuit parvulis, ut hostias deo immolarent, 

 ne eas idolis immolarent, ita permissum est, ut per deum iura- 

 rent, non quod recte hoc facerent, sed quod melius deo exhi- 

 beatur, quam daemoniis, ut XXII. q. ]. considera (c. 8.) Per 

 creaturas enim iurare prohibemur, ne vel more gentilium ali- 

 quod munen in eis inesse crederemus, vel ne creaturas con- 

 temtibiles iudicando per eas promissa pro nihilo duceremus, 

 ut XXII. q. 1. §. sed obiicitur (ad. c. 16.) 



luratur verbotenus, iuratur et solemniter i. e. tactis cvan- 

 geliis. Sed quaeritur, utrum minus sit reus, qui simplici verbo 

 iurans per deum peierat, quam per evaugelium? Et quidem, 

 quod non minus reus sit, vidctur dicere canon in XXII. q. 1. 

 c. si aliqua causa (c. 11.) Quod si ita est, tunc omnes 

 hodie criminosi essemus et infames, cum onmes indistincte 

 ,per deum iuro^ dicamus. ' Quod esset horrendum et inconve- 

 niens. Huic quaestioni quidain ita satisfaciunt, ut dicant: quod 

 ecclesia hodie per assiduitatem iurandi per deum iudicat ter- 

 ribilius esse, iurare per evangelia, quondam maior videtur esse 

 contemtus in transgressione iuramenti facti per interpositionem, 

 quam iuramenti nudi et per deum, ut XXII. q. 1. si aliqua. 

 In eo casu aiunt, esse intelligendum, quando aliquis non nomi- 

 nato deo iurat super evaugelia, nee superlata manu, tunc, qui 

 iurat, non magis facit, quam qui iuraret per deum. Ideo reus 

 est; nee qui per evangelia vel reliquias iurat, per creaturam 



' Diese Fonn der Eidesleistunjt wird auch sonst bekundet und ist nach 

 dem deutliciieu Zeugnisse gewiss die all-remeiiie gewesen. 



