19 



po papiru, pismu a i sadrzaju najstariji je medu svima, sto sam ih dosele mogao 

 naci. Po sadrzaju je isti kao i onaj kanun, §to ga je Hammer-Purgstall priop(Sio 

 u prijevodu te ga pripisuje sultanu Sulejmanu. Moj kodeks razlikuje se ali od 

 liammerova time, sto je sadrzaj obilniji a raspored raznih poglavlja nesto 

 razlicniji, nego u Hammerova. Sto se autorstva ove kanuname t\te, drzim, da je 

 ona starija od dobe Sulejmanove, odnosno Ebusuudove a ako se smije pripisati 

 Sulejmanu, ide u prvo doba njegove vladavine, ali prije u sultan Mehmedovo. 

 Svakako je ova kanunama, koja osim agrarnih zakona ima mnogo kaznenih, 

 policajnih i fiskalnih ustanova, razlicna od one, koja je poznata pod imenom 

 Sulejmanove Erazikanuname. 



3. Sulejmanova Erazikanunama ili takozvana Budimska kanunnama, 

 katkada i Nova kanunnama (kananamei dzedid), sto ju je sultan Sulejman Veliki 

 izdao iza osvojenja Budima, rasprostranjena je u vrlo mnogo starih prepisa, koji 

 se u glavnom slazu, ali se razlikuju u toliko, sto pojedini rukopisi na kraju 

 imadu dodane prepise raznih kasnijih fermana i fetava, koje se ticu agrarnih odnosaja 

 a poneke partije same kanuname obradene su u tekstu ili na margini dodanim 

 komentarima i dodatcima. 



Ja sam dosele sabrao ne manje nego 14 raznolikih kodeksa ove kanuname: 



a) pod imenom Kanunamei dzedid iz god. 957. {= 1550.) u prepisu, nacinjenom 

 iza 1014.; 



b) Erazikanunama od konca dzemazulevela god. 973. (= 1565.) pisana od 

 Mustafe, sina Ahmedova, u carskoj tefterihakaniji. Fotografska kopija. Original 

 vlasnistvo g. H. Hilmi ef. Muhibica; 



c) Kanunama pisana u Edreni god. 973. (= 1565.); 



d) Kanunama pisana god. 1102. (= 1691.) prepisivac nepoznat; 



e) Kanunama pisana god. 1133. (= 1720./1.); . 



fj Kanunama prepisana od Ibrahima sina Alije god. 1152. (= 1739.); 



g) Ista, prepisana od Mustafe sina Muhamedova god. 1157. (= 1744.); 



h) Ista, prepisana od brodskog site-kadije a poslije mostarskog kadije, Mehmeda 



Bake, sina Fejzulahova god. 1164. (= 1751.); 

 i) Ista od god. 1179. (= 1765./6.); 

 J) Ista od god. 1182. (= 1768./9.); 



k) Ista, nekoc u posjedu Bekira, sina Hasanova, god. 1185. (= 1771/2.); 

 I) Ista, pisao ju mostarski muftija Mehmed ef. Qluhic god. 1192. (= 1778.). 



Ovaj kodeks ima na kraju vrlo mnogo fetava o agrarnim i drugim pitanjima. 



Osim ovih doslo mi je do ruku i dva kodeksa, na kojima nije zabiljezena 

 ni godina prepisa ni ime prepisaca. 



4. Nova kanunama (Kananamei dzedid), razlikuje se od Sulejmanove 

 konciznijom formom i promijenjenim rasporedom. Pri ruci mi je 



1. jedan rukopis, nacinjen god. 1132. (= 1720.), 



2. jedan nedatiran, 



3. jedan prepis, sto ga je nacinio Aliefendija Luhumic (Mesi(5) iz 

 kitaba sarajevske mesceme (godina fali), 



4. jedan prepis mostarskog muftije Mehmed ef. Qluhica od god. 1192. 

 (= 1778.). 



5. Od zakonika, koji su imali specifi5nu vrijednost na bosanskom teritoriju, 

 dosli su mi do ruke ovi rukopisni kodeksi: 



