Prcivo kolonizacije bilo je opet ograniceno slijedecim ustanovama: Posto su 

 kmetovi bill vedinom doseljenici iz Bosne, dakle stranci, brinula se drzavna vlast 

 za to, da se pod izlikom kmetovske kolonizacije ne uvuku elementi, koji bi danas 

 sutra mogli biti opasni po samu drzavu. Za to je 3. juna 1385. izdan zakon, da 

 stranac, koji se zeli na dubrovackom teritoriju zakmetiti, mora najmanje godinu 

 dana da stanuje u gradu Dubrovniku. Ovo je bila policajna mjera, jer bi se takovi 

 doseljenici za to vrijeme strogo nadzirali, da se vidi, jesu li pouzdani ili ne, te je 

 drzava za vremena mogla nepouzdane sa svog teritorija odstraniti. Ali naredba, 

 koja daje pravo kmetskog naselja samo onom, koji je godinu dana bio „in civi- 

 tate commorans" , bila je »prevec okrutna« te ju ublazise zakonom od 16. februara 

 1417. u toliko, da se stranac, koji se zelio zakmetiti, morao javiti >u kance- 

 lariji* a pokusnu godinu mogao je prozivjeti i izvan grada*), gdje je jamacno 

 bio takoder pod policajnom paskom. 



possint vendi, donari, permutari et alienarl ad beneplacitum illorum, qui partem habent in dictis 

 terris, non obstante aliquo statute, ordine seu reformatione hactenus edito, ioquente, quod dicte 

 terre vendi et aiienari non possint; verumtamen vendi, alienari, transferri non possint nisi 

 ciuibus Rachusii, cum conditionibus, quod in dictis terris non debeat nee possit aliquis plan- 

 tare facere vites sub pena alias ordinata et debeant laborari pro seminatione quarumcunque 

 seminum, in quibus possint plantare arbores cuiuscunque generis et edificare domus pro 

 rusticis. Et hoc ideo, quod quilibet, habens partem dictarum terrarum et ex ea percipit minimam 

 utilitatem et stando sicut nunc stant circumvicini, interdum, volenti tempore succcdente, possint 

 habere causam generationis scandali propter confinia, apparentia et existentia in similitudinem 

 confinium Sclavorum, et vendendo ipsas partes quilibet venditor sentiret vtilitatem ex tali 

 venditione et ementes plures particulas et in vnum reducentes poterunt domos 

 edificare et rusticos ponere pro eorum vtilitate captanda. Et per talem modum, 

 destructa forma confinium, cessabit materia scandali. (Lib. reform, god. 1393.) 



•) Anno Dominice incarnationis 1385, indictione VIII, die 3 Junii, rectore d. Clemente 

 Marini de Qozze in maiori conscilio, sono campane congregato, captum fuit, quod in territoriis 

 Breni et in aliis territoriis, nobis datis et concessis ab imperatore Orosio, patronus ipsorum ter- 

 renorum possit et ei licetum sit, aedificare seu aedificari facere domos et mansiones pro habi- 

 tatione personarum et quod possint conducere rusticos et colonos forenses et non 

 aliquos, qui stent aut steterint in districtu Racusii quoque tempore; de quibus rusticis forensibus, 

 si aliqui forent Sclavi, volentes illuc venire ad commorandum, debeant primum habitare 

 in civitate Racusii secundum antiquam consuetudiem et inde possint illuc accedere 

 ad permeandum in dictis locis. Qui rustici ita conducti, possint in illis territoriis facere et operare 

 omnia laboreria terrarum, excepto quod non possint plantare seu pastinare vites modo aliquo vel 

 ingenio. Et in omnibus aliis ordines antiqui, facientis mentionem de dictis ter- 

 ritoriis, observentur et in suo remaneant robore firmitatis. 



Et quicunque fecerit contra praedicta, si patronus fuerit, incidat in penam ipperp. 200, rustici 

 vero in penam iperp. 50 pro quolibet et qualibet vice et, pena soluta, nichilominus predicti ordines 

 debant observari secundum formam prescriptam. Et vnusquisque possit denuntiare et accusare 

 et habeat medietatem pene seu penarum, si per eius accusam Veritas reperiretur. (Liber Refor- 

 mationum pod oznacenim datumom.) 



— Anno domini 1417., die 16. februari in supradicto maiori consilio et consiliariorum 65 captum 

 fuit per 61 dictorum, quod, quoniam ordo de villanis qui venerint ab extra ad habitandum ad 

 Terras Novas videtur esse vltra crudelis et in damnum communis et civium nostrorum 

 et sinistrum et incomodum pauperum omnium et contra humanitatem propter 

 crudeles et magnas penas impositas illis, qui contrafacerent: ideo amodo in antea, presentando 

 se per scripturam in cancellaria Racusii et habitando postea per vnum annum 

 continuum absque aliquo impedimento alicuius domini, quilibet possit libere et franche 

 habitare in dictis Terris Novis et recipi et retinere absque aliqua pena, non obstante 

 aliquo ordine in contrarium Ioquente. (Lib. viridis, cap. 155.) 



