10 
4474 M. een temperatuur van o° C. zal worden aangetroffen, wederom 
in volkomen concordantie met de waarneming, daar Dr. HuBrECHT op 
21 Februari 1913 de grens van de sneeuwkap op den Wilhelminatop 
op een hoogte van 4475 M. vond. 
Natuurlijk is de volkomen overeenstemming met HUBrECHT's 
bepaling een toevallige, want zulk een sneeuwgrens verandert van jaar 
tot jaar met bewolking en zonneschijn en is ook afhankelijk van de 
heerschende windrichting, zoodat zij niet dezelfde is te loever en te lij. 
Op de drie Afrikaansche, met sneeuw bedekte toppen, alle ge- 
legen dicht bij den equator, nl. de Ruwenzori, de Kenia en de 
Kilimandscharo, wordt de sneeuwgrens op 4500 M. aangetroffen. 
Als curiosum moge hier worden vermeld, dat de laagste lucht- 
temperatuur die ooit op aarde is waargenomen, wel niet op, maar 
boven Java is geconstateerd: op 5 November 1913 werd, op eene 
hoogte van 17 K.M., door Dr. vAN BEMMELEN eene temperatuur ge- 
vonden van —g92° C. 
De laagste temperatuur op het aardoppervlak waargenomen is 
—7o° C. (Siberië) en op eene hoogte van 17 K.M. wordt in gematigde 
streken eene temperatuur van —55° 
gevonden. 
Dit „record” van —g2° C. is wel van weinig belang voor het 
klimaat van Java, maar van groote beteekenis voor de kennis van de 
algemeene toestanden in de atmosfeer. 
De grondtemperatuur hangt, in nog sterker mate dan de lucht- 
temperatuur, af van de keuze van het terrein en de wijze van opstelling 
der thermometers; maar zoowel te Batavia als bij de beide Proefstations 
is de grondtemperatuur zeker aanmerkelijk hooger dan de gemiddelde 
luchttemperatuur, een verschil dat op ongeveer 3° C, kan worden 
gesteld. 
De laagste temperatuur wordt aangetroffen op 30 c.M. diepte, 
de hoogste op 60 en go c.M., terwijl op 120 c.M. de temperatuur een 
kleine daling vertoont; de verschillen zijn echter gering. 
JUNGHUHN's kunstgreep, om de gemiddelde luchttemperatuur te 
schatten door gelijkstelling met de grondtemperatuur op & 1 M. diepte, 
geeft dus, althans voor kustplaatsen, slechts eene zeer ruwe benadering 
en zou tot te hooge temperaturen leiden. 
Het gevoel van drukkende warmte hangt niet in de eerste plaats 
af van de hoogte der temperatuur en houdt veeleer verband met de 
