LS 
overal een stijging van lucht tot stand komen die, als natuurlijk gevolg 
bij vochtige lucht, regenval met zich brengt. 
Het onderscheid tusschen West- en Oostmoesson moet dus het 
sterkst zijn in de dicht bij Australië gelegen eilanden, de kleine 
Soenda-eilanden en Timor. 
Uit deze beschrijving van de herkomst en aard dezer Westelijke 
winden volgt, dat nu de atmosfeer weinig of geen stofdeeltjes zal 
bevatten en dus buitengewoon helder is; bergen zijn dan op verren 
afstand duidelijk zichtbaar, en de zeeman heeft, wat hij noemt een 
goed „zicht”. 
In den Oostmoesson daarentegen is de uit de Australische 
woestijn stammende lucht bezwangerd met stof; ook dichtbij gelegen 
bergen zijn overdag onzichtbaar, en zelfs in den vroegen ochtend, als 
de sterke dauwvorming de lucht, althans in de onderste lagen, heeft 
schoongewassen, is het heiig en het „zicht”’ nog zeer matig. 
Volgens waarnemingen van de helderheid der lucht des ochtends 
te S uur op het observatorium, gemeten door schatting van duidelijk- 
heid volgens de schaal o—ro waarmede de Salak en Gedeh zich 
vertoonen, is de gemiddelde helderheid in Augustus en September r.o, 
tegenover 4.5 in December en Januari. Men ziet dit ook aan den 
nachtelijken hemel, waaraan in den Oostmoesson slechts bij uitzondering 
een schitterend sterrenheir prijkt, terwijl de sterren van de eerste 
grootte met een nevelkrans omgeven schijnen. 
In de kenteringmaanden doen noch Azië, noch Australië hun 
invloed overwegend gelden; zwakke en onregelmatige winden worden 
waargenomen, en locale omstandigheden kunnen ongestoord tot haar 
recht komen. Onder deze speelt een hoofdrol de groote verhitting, die 
in Maart en April, October en November, de equatoriale gordel 
ondervindt, waar nu des voormiddags de zon in het zenith staat. 
Zooals boven is opgemerkt, is de stijging van temperatuur, 
hierdoor veroorzaakt, gering, maar de opstijgende, vochtige lucht ver- 
oorzaakt nu bijna overal eene vermeerdering van regenval, zoodat de 
meeste plaatsen, in meerdere of mindere mate, twee maxima in de 
kenteringmaanden vertoonen, die dikwijls sterker zijn dan de regenval 
in December en Januari. Padang b.v. heeft maxima van 356 en 521 m.M. 
in April en October, tegenover 49r en 348 m.M. in December en 
Januari. Niet alleen onder den equator, ook op Java wordt dit ver- 
