de) 
Physische wverweering. Onder den invloed van de warmte onder- 
gaan alle lichamen eene volumeverandering, welke voor de verschillende 
lichamen verschillend is. Wel is deze verandering bij de gesteenten 
zeer klein, maar zij keert dagelijks terug en werkt vooral dáár, waar, 
zooals in de woestijn, het temperatuursverschil tusschen dag en nacht 
aanzienlijk is. (Zie fg. 3). Ook komen in de tropen dikwijls plotseling 
optredende temperatuursverschillen, van soms 30-—4o° Celsius, voor, 
wanneer de door de zon beschenen gesteenten aan eene regenbui 
worden blootgesteld. Er ontstaan dan door de verschillende uitzetting 
van de samenstellende mineralen scheuren en spleten, die tot de snelle 
vergruizing van de gesteenten bijdragen. Ook zeer lage temperatuur 
kan rotsen doen springen. 
Van grootere beteekenis is de werking van het bevriezende water, 
die een gevolg is van de uitzetting, welke het water bij stolling ondergaat. 
Een geheel met water gevulde en gesloten flesch barst, wanneer het 
water in ijs overgaat; op dezelfde wijze doet het tusschen de spleten 
dringende water de gesteenten bij het bevriezen verbrokkelen. Natuurlijk 
komt dit proces alleen voor in streken, waar de temperatuur onder nul daalt. 
Ten slotte kunnen de gesteenten door de kracht van het stroo- 
mende water, van de zich voortbewegende lava en van het gletscherijs 
fijn gewreven worden. Tengevolge van deze physische werkingen worden 
de gesteenten derhalve gemakkelijker voor de verdere verweering 
toegankelijk. 
Chemische verweering. Onder hydrolyse of hydrolytische dissociatie 
wordt verstaan het uiteenvallen van een zout in base en zuur, onder 
opneming van water. Practisch komt hydrolyse alleen voor bij zouten 
met zwakke base of zwak zuur, tot welke laatste de silikaten behooren. 
Zuiver water kan derhalve reeds door hydrolyse oplossend werken en 
de chemische verweering is nu vooreerst toe te schrijven aan eene 
langzame oplossende werking van het water op de silikaten der ge- 
steenten, waardoor deze gehydrolyseerd worden; er vormen zich hy- 
drosols van kiezelzuur en aluminiumoxyd en bijaldien ijzerverbindingen 
in het silikaat aanwezig zijn, ook hydrosols van ijzeroxyde, terwijl de 
aanwezige basen (kalk, kali, enz.) gedeeltelijk in oplossing gaan. 
In het algemeen gezegd is het humied gebied, het gebied van 
de scheikundige verweering, het gebied dus van de bodems, ontstaan 
door ontleding van het gesteente; het ariede gebied daarentegen het 
