49 Bodem. 
gebied van de physische verweering, het gebied dus van de bodems, 
ontstaan door uiteenvallen, vergruizing van het gesteente. 
Op het scheikundig verweeringsproces oefenen de temperatuur en 
de tijd, gedurende welken de hooge temperatuur heerscht, grooten 
invloed uit; onder o® Celsius heeft deze verweering niet meer plaats. 
Bij de verweering in de natuur is steeds koolzuur- en zuurstof- 
houdend water werkzaam, tengevolge waarvan talrijke bijprocessen op- 
treden en de verweering sneller verloopt. Ook de aanwezigheid van humus- 
stoffen beïnvloedt in hooge mate den gang van het verweeringsproces. 
Niet alle gesteenten verweeren even snel. De basalten en ande- 
sieten verweeren gemakkelijker dan de zure gesteenten, als graniet. 
Nog sneller verweeren de amorfe glasmassa's en de puimsteenen. 
Ook het feit, dat de Indische vulkanen in hoofdzaak zand en asch 
uitwerpen en geen lava, werkt mede tot eene spoedige verweering. 
Dergelijke producten bieden door hun fijne verdeeling een ruim oppervlak 
aan de factoren, waardoor verweering en ontleding worden ingeleid. 
De verschillende mineralen worden niet alle even gemakkelijk aan- 
getast. Het veldspaat van een graniet kan tot een kaolienachtig lichaam 
verweerd zijn, waarin aanzienlijke lagen kwarts en glimmer voorkomen, 
twee mineralen, die veel trager en moeilijker verweeren dan het 
veldspaat. Zoo vond vaN CAPELLE in Drentsche keileem hier en daar 
opeenhoopingen van glimmerblaadjes en kwartskorrels, de overblijfsels 
van op de plaats uiteengevallen graniet. KRrAMeErs beschrijft een in een 
Javagrond voorkomend stuk voormalig andesiet, dat met behoud van 
zijn oorspronkelijken vorm tot eene weeke massa verweerd was, waarin 
verspreid kristallen van kwarts en veldspaten voorkwamen. 
In een vochtig tropisch klimaat, als dat onzer koloniën, zijn 
derhalve alle oorzaken voor eene diepgaande, snelle verweering van 
de gesteenten aanwezig. Vocht, warmte en koolzuur zijn in hooge 
mate werkzaam, terwijl de bodem hoofdzakelijk is opgebouwd uit 
basische eruptiefgesteenten, die gemakkelijker verweeren dan zure. 
Omtrent de snelheid van het verweeringsproces op Java levert een onder- 
zoek van PRINSEN GEERLIGS enkele gegevens, waaraan het volgende is 
ontleend. In een monster aan zee genomen slib, met totaal 0.993 0/9 
kali, steeg het gehalte aan in verdunde zuren oplosbare kali bij eene 
verweering, alleen door zon en lucht gedurende slechts drie maanden, 
van O.414 0/ tot 0.917 %. Nagenoeg al de aanwezige kali was daarbij 
