5 Bodem. 
de nabijheid van aan plantendek arme streken. In Europa is de loess 
ontstaan gedurende de diluviale smeltperiode, toen het na het afsmelten 
van het ijs blootkomende verweeringsmateriaal (keien, grind, zand enz.) 
nog geen plantendek droeg en vrij spel aan de heerschende winden 
bood. In China kan nog thans deze loessvorming gevolgd worden. 
Windafzettingen komen op de eilanden van onzen Archipel weinig 
of niet voor. In vergelijking met de gematigde luchtstreek schijnt hier 
het droog geworden zeezand spoediger door kruipende gewassen te 
worden vastgelegd en ook de geringere kracht van de heerschende 
winden schijnt voor duinvorming niet gunstig te zijn. Aan de Zuid- en 
Oostkust van Java vindt eenige duinvorming plaats; de duinen bereiken 
echter nergens meer dan 35 Meter hoogte. Ook op Sumatra's Oostkust 
bij Perbaongon (Serdang) treft men een zandig strand, begroeid met 
tjemara's aan, als aangename afwisseling tusschen de modderige man- 
grovewouden. 
In streken met veel vulkanen, zooals Java, oefent de vulkanische 
asch een grooten invloed op de bodemvorming uit. Morr stelt voor, 
alle door vulkanen uitgeblazen stoffen, als vulkanische asch, zand, 
steenen en blokken „ef/ata'’ en de gronden eruit ontstaan „efflata- 
gronden’ te noemen. 
S 3. HUMUSVORMING. 
De plantengroei draagt in hooge mate bij tot de vorming en 
ook tot de vervorming van elken bouwgrond. Jaarlijks worden groote 
hoeveelheden overblijfselen van planten in of op den bodem gebracht. 
Men denke slechts aan den bladval op den grond in de bosschen, 
welke bijv. in een beukebosch omstreeks 40oo kilo luchtdroge stof 
per hectare bedragen kan. 
Deze plantenresten bestaan in hoofdzaak uit organische bestand- 
deelen. Op de chemische samenstelling kan hier niet nader worden 
ingegaan; genoeg zij te weten, dat hoofdzakelijk voorkomen de celstof, 
de kurkstof, de houtstof, het pentosaan en verder het planteneiwit, 
welke lichamen bestaan uit waterstof (H), zuurstof (O) en koolstof (C) 
en ook stikstof (N) bevatten, die afkomstig is van het planteneiwit, dat 
door afsterven van het levende protoplasma ontstaat. 
Wat geschiedt er nu in den bodem met deze plantenoverblijfselen, 
met de wortels van afgestorven planten, met vallende bladen en takken ; 
