60 
VERSCHILLENDE VORMEN VAN HUMUS. 
a. Verzadigde en onverzadigde humus (milde en zure humus (rohhumus). 
Humus bezit een zeer groot vermogen om basen te binden. Er is in 
de wetenschappelijke wereld een strijd gaande over de vraag of deze 
binding moet worden opgevat als de gewone binding van zuur en 
base of als eene soort van absorptieverbinding in den zin van van 
Bemmelen (zie $ 7). Zonder daarmede een bepaald standpunt in dezen 
strijd te willen innemen, zullen wij hier spreken van het absorptie- 
vermogen van den humus voor basen en van de door den humus 
absorptief gebonden basen. 
Het zal nu van allerlei omstandigheden afhangen of de humus 
in een bodem rijk of arm aan basen is. Hoe meer de humus ontleed 
wordt, des te minder basen (kalk, magnesia, kali, natron) zijn er noodig, 
om den op een bepaald oppervlak gevormden humus met basen te 
verzadigen; des te geringer is dus de kans, dat zich humus vormt, 
die arm aan basen is. Bij ophooping van zeer groote massa’s humus 
is de kans evenwel groot, dat in den bodem niet voldoende basen 
aanwezig zullen zijn, om deze groote hoeveelheid humus te verzadigen. 
Er ontstaat humus, arm aan basen. Alleen wanneer de bodem zeer 
rijk aan basen is, kan zich bij groote ophooping van humus toch een 
aan basen rijken humus vormen. Een voorbeeld hiervan is de Alpen- 
humus, voorkomende op de kalkafzettingen. 
Kunnen de aërobe bacteriën hunne taak goed vervullen en de 
gevormde humus ontleden, dan is in normale bodems eene voldoende 
hoeveelheid basen aanwezig, om een humus te vormen, die voldoende 
van basen voorzien is. 
Zooals uit het bovenstaande volgt, kan men niet bepaald twee 
soorten van humus, verzadigden en onverzadigden humus onderscheiden, 
maar zijn er oneindig veel overgangsvormen van den volkomen verzadig- 
den tot den absoluut onverzadigden humus, die geen basen meer 
gebonden houdt. Toch worden voor het gemak de benamingen verza- 
digde of milde humus en onverzadigde of zure humus ingevoerd. 
Verschillend gedrag van beide humusvormen. Im chemisch opzicht 
treden er zeer merkwaardige verschillen tusschen de aan basen rijken 
en de aan basen armen humus voor den dag. De verzadigde humus is 
een neutraal reageerend lichaam, dat wel water in groote hoeveelheden 
