67 Bodem. 
aluminiumverbindingen met water komen oorspronkelijk in amorfen 
toestand voor, doch gaan op den duur in den stabieleren, kristallijnen 
toestand over. Een dergelijk complex kan, krachtens de gegeven definitie, 
niet meer als bodem worden beschouwd. Uit den bodem is een nieuw 
gesteente ontstaan. 
Men zal nu in de natuur verschillende gronden aantreffen, die 
bezig zijn lateritisch te verweeren, die dus nog basen en ook phosphorzuur 
in grootere of kleinere hoeveelheden kunnen bevatten. Het is noodig 
dit te bedenken en het zal veel misverstand voorkomen. Door nl. 
al dergelijke gronden tot het zuivere lateriet toe onder één naam /aterzet 
te rangschikken, is het te verklaren, dat de een spreekt van vruchtbaar, 
de ander van onvruchtbaar lateriet. 
Ten slotte zij nog opgemerkt, dat de meeste laterietachtige gronden 
zich door hunne roode kleur kenmerken. 
Een treffend voorbeeld van nagenoeg volkomen lateritisatie van 
den bodem vormen, volgens Morr, de in het N.O. der Lampongs 
(Sumatra) voorkomende gronden. Terwijl in het Z.W., dank zij de daar 
aanwezige jonge vulkanen, veel goede grond is, kan men de gronden 
uit het N.O. nauwelijks anders noemen dan eene grondruïne. Op Java 
komt het eindpunt, de zuivere lateriet, niet voor. Het moet hier in 
het midden blijven, of dit seit zijne verklaring vindt in den aard van 
de gesteenten of in de herhaalde vulkanische uitbarstingen, die de 
half gelateritiseerde gronden weer met versch materiaal bedekt hebben. 
Zuiver lateriet treft men verder aan in Voor-Indië en Midden-Afrika. 
Ook bij de hierboven geschetste verweering van de gesteenten 
in een nattropisch klimaat door een stroom van zuurstof- en kool- 
zuurhoudend water zullen verschillende tusschenstadia tusschen het nog 
onverweerde gesteente en de zuivere lateriet optreden. Op plaatsen, 
waar de uitwassching nog niet al te intensief heeft plaats gevonden 
treffen we op Java typische kleigronden aan. De door van Bemmelen 
onderzochte vulkanische Java-klei (Pasoeroean) is weinig verder ver- 
weerd, dan bijvoorbeeld Zuiderzee- en IJ-klei (zie tabel [V, blz. 78). 
In deze tabel zijn ook verschillende tusschenstadia van voortgezette 
verweering opgenomen, zonder dat nog het eindpunt, de zuivere, volkomen 
onvruchtbare lateriet, bereikt is. In dit geval is het verweeringssilikaat 
rijker aan aluminium en armer aan basen en kiezelzuur dan dat van 
de klei. Men spreekt dan het best van laterietachtige bodems. 
Deer I 5 
