69 Bodem. 
Humuszure verweering. Een geheel ander beloop heeft de verwee- 
ring, wanneer de humusstoffen hun invloed op het proces doen gelden. 
Eene uitgesproken humuszure verweering treedt alleen daar op, waar 
zich onverzadigde humus vormt. Deze is, zooals wij reeds zagen, in 
water oplosbaar en het naar beneden sijpelende regenwater zal dus 
rijk aan humusstoffen zijn. Dit water lost nu niet alleen de basen, 
het phosphorzuur en het kiezelzuur op, maar tast ook de ijzer- en 
aluminiumverbindingen aan. Wat het eindpunt van deze verweering 
is, laten wij hier in het midden. Sommigen meenen, dat ten slotte een 
amorf, waterhoudend aluminiumsilikaat van de samenstelling AlyO3 
2SiOs 2 H3O als eene witte, volkomen onvruchtbare massa achterblijft. 
Aangezien deze samenstelling overeenkomt met kaolien, noemt men 
deze verweering ook wel kaoliniseering !). 
Intusschen is het een feit, dat ook de verweering door koolzuur- 
houdend water tot kaolien voeren kan. Misschien zit tenslotte het eenige 
verschil tusschen de koolzuur- en de humuszure verweering nog in 
het lot, dat de ijzerverbindingen in den bodem te beurt valt. Bij de 
koolzuurverweering blijft het ijzer in den bodem; de gronden zijn min 
of meer bruin en rood gekleurd. Bij de humuszure verweering raakt 
het ijzer in beweging en wordt weggespoeld; de bodem bleekt op, 
kan ten slotte wit worden. 
De kaoliniseering van de gesteenten komt op Java nagenoeg 
niet voor. Volgens VERBEEK en FeENNEMA wisselt in den kwartairen 
Java-grond vulkanisch puin — zand, asch en gruis — wel eens af met 
fijne klei- en kaolienlagen, zoodat de mogelijkheid van eene humus- 
zure verweering in den grond van Java moet worden toegegeven. In 
hoofdzaak is ze natuurlijk beperkt tot de koelere bergstreken, waar 
zich veel humus vormen kan en ook daar vindt men ze nog zeer 
sporadisch. Morr beschrijft ze bijvoorbeeld op het Diëng-plateau als 
eene witte massa onder eene zwarte humuslaag. 
In de gematigde luchtstreek, zooals in Nederland, verloopt de 
verweering van de gesteenten minder snel en minder intensief. Niet 
alle basen worden weggespoeld. Aangezien ook humusstoffen een rol 
1) Volgens sommige onderzoekers behoort de vorming van de uitgebreide kaolien- 
lagen niet tot de verweeringsprocessen, doch zijn postvulkanische, pneumatolytische 
processen, door instrooming van fluorhoudende gassen in de granieteruptiën voortge- 
bracht, de oorzaak der kaoliniseering van het graniet. 
