71 Bodem. 
diepte van 8 d.M. met water verzadigd en levert derhalve bij een regenval 
van 200 millimeter, 200 millimeter — 40 millimeter — 160 millimeter 
drainwater. Dit geval komt inderdaad veel voor; de zandgrond wordt 
uitgeloogd, de kleigrond nog niet. 
Ook de geaardheid van den ondergrond is van invloed op de 
waterbeweging in de bouwkruin. Eene zandige onderlaag laat het water 
beter door dan eene nagenoeg ondoorlatende laag bijv. van potklei. 
Zoo treft men soms vlak naast elkander kalkrijke en kalkvrije leem- 
gronden aan, de eerste rustende op een vrijwel absoluut ondoorlaatbare 
laag van potklet, de tweede op zand. 
S 5. EENIGE TYPISCHE BODEMVERVORMINGEN. 
In den bodem, dat is derhalve volgens onze opvattingen de 
bouwaarde, die uit de verweering van de gesteenten ontstaan is, 
heerscht geen rust. Vele van de krachten, die tot zijne vorming bijge- 
dragen hebben, blijven voortdurend werkzaam, waarbij zich voegen de 
invloed van den plantengroei en het dierlijke leven in den bodem en 
van den mensch (bemesting, grondbewerking, cultuur). In waarheid 
kan van den bodem gezegd worden, dat het is een chemisch-physisch 
en biologisch laboratorium in voortdurende actie. In een afzonderlijk 
hoofdstuk wordt de biologie van den bodem behandeld; hier mogen 
nog enkele typische bodemvervormingen worden nagegaan. 
Bleekzand en Mummuszandsteen. Bij het uitloogingsproces in een 
humusrijken bodem spelen de zich naar beneden bewegende humussolen 
(dat zijn de kolloïdale oplossingen van de humusstoffen) steeds een 
rol en deze rol wordt van groote beteekenis, wanneer de bodem met 
eene dichte laag zuren humus bedekt is. Deze kolloïdale oplossingen 
toch bezitten het vermogen andere bodembestanddeelen en niet alleen 
het kiezelzuur, de basen en het phosphorzuur, maar ook het ijzer en 
het aluminium in kolloïdalen toestand op te lossen en naar de diepere 
lagen mede te voeren. Vroeger meende men, dat de ijzerverbindingen 
in den bodem niet anders in beweging gebracht konden worden dan 
ná voorafgaande reductie van de ferrizouten tot ferrozouten, welke laatste 
in koolzuurhoudend water oplosbaar zijn. Thans weet men, dat ook 
onder den oplossenden invloed van kolloïdale humusoplossingen tal van 
stoffen en daaronder ook ijzerverbindingen in beweging raken. 
Stuit nu deze kolloïdale oplossing op eene drogere laag, dan zet 
