id 
constateerde vaN BEMMELEN reeds in 1863 bij het onderzoek van 
verschillende successievelijk tusschen de jaren 1545 en 1819 ingedijkte 
Groninger polders. De kweldergrond bevat nog vele plantaardige en 
dierlijke overblijfselen uit het zeewater en het kweldergras, die echter 
gedeeltelijk vergaan, als de grond indroogt. Daarna neemt het gehalte 
aan organische bestanddeelen met den ouderdom weder toe. Als gevolg 
nu van de oplossende werking der kollofdale humusoplossingen komt 
o.m. het ijzer uit het verweeringssilikaat in beweging; het zet zich bij 
het droog worden van den bodem als bruine plekken en aderen in 
kniklaag en bouwkruin af. 
Moerasijzererts. Moerasijzererts wordt in ons land meest in veenen, 
doch ook in andere lage streken aangetroffen. Het wordt dikwerf met 
humuszandsteen of zandoer verward. Terwijl echter het zandoer ontstaat 
door de benedenwaartsche waterbeweging, is de vorming van moeras- 
ijzererts toe te schrijven aan eene ondergrondsche toestrooming van 
ijzerhoudend water. Waar dit met zuurstof in aanraking komt, zet zich, 
volgens Winocrapsky met medewerking van de ijzerbacteriën, ijzeroxyde 
af, soms in groote steenharde brokken, die met de spade niet fijn te 
kloppen zijn. Geschiedt de ijzerafzetting zuiver chemisch, zonder mede- 
werking van bacteriën, zooals bijv. in stuifzand het geval kan zijn, dan 
schijnt zich alleen een zeer fijn verdeeld neerslag van ijzer- en andere 
verbindingen om de zandkorrels af te zetten. Op deze wijze zou mogelijk 
het roode zand, dat op verschillende plaatsen op de Veluwe voorkomt, 
gevormd kunnen zijn. Het bevat ongeveer 2,3 0/ ijzer (Fe303), hetwelk 
hoofdzakelijk als een dun vliesje om de zandkorrels voorkomt. Ook 
in gronden, die van tijd tot tijd met water, dat ijzerhoudend slib bevat, 
worden overstroomd, kan moerasijzererts gevormd worden. Het water 
trekt dan gedeeltelijk den bodem in en bij verdamping van het water 
en toetreding van lucht zet zich het ijzererts om de wortels der heide- 
of grasplanten af. 
Volgens VERBEEK en FENNEMA komt deze soort van ijzerafzettingen 
ook op Java voor. Tusschen Tangerang en Serang wordt somtijds 
over kilometers lengte voor verhardingsmateriaal aan den postweg 
gebruik gemaakt van donkeren, bijna zwarten en roodbruinen bruin- 
ijzersteen. Dit erts komt in dunne schollen op de puimsteentuffen voor 
en is niet tot de grens van het alluvium beperkt, maar wordt ook 
op de plateautjes op 5o tot 60 meter boven zee gevonden Volgens 
