Bodem. 
HOOEDSRUKSIE 
Samenstelling en eigenschappen van den bodem. 
De bodem is een min of meer samenhangend geheel van deeltjes 
van verschillende grootte. Soms ontbreekt bijna elke samenhang, zooals 
bij het losse zand van duingronden en zandstuivingen ; zware kleigronden 
daarentegen vormen eene in allerlei vormen kneedbare massa. Ook 
treffen we in den bodem harde banken van humuszandsteen, padas, 
enz. aan. 
Men kan ook in den bodem onderscheiden verweerde en onver- 
weerde anorganische bestanddeelen en daarnaast het humuscomplex, 
het water en de koolzure kalk. Geheel onverweerde mineraalfragmenten 
komen in de bouwaarde niet voor; bij al wat wij onverweerd noemen, 
is aan de oppervlakte althans eenige verweering op te merken. 
Achtereenvolgens zijn derhalve te behandelen de chemische en 
de physische samenstelling van den bodem en de eigenschappen, die 
hiermede verband houden. 
N 6. DE SCHEIKUNDIGE SAMENSTELLING VAN DEN BODEM. 
Buiten beschouwing latende die verbindingen, welke in kleine 
hoeveelheden of slechts hier of daar voorkomen, zijn in den bodem 
de volgende stoffen aanwezig. 
Het water. Het watergehalte hangt af van de geaardheid van 
den bodem en van den vochtigheidstoestand der lucht. Luchtdroge 
aarde is derhalve geen bepaald begrip, omdat de vochtigheidstoestand 
der lucht aan schommelingen onderhevig is. Bij bodemonderzoekingen 
wordt de bodem daarom in eene atmosfeer van bepaalde vochtigheid 
gedroogd (boven zwavelzuur van ro 0/). Het water, dat uit den op 
deze wijze gedroogden grond bij verhitting tot ro5° Celsius ontwijkt, 
heet hygroscopisch gebonden water. Het dan nog aanwezige water, 
het sterk gebonden water, wordt geleidelijk bij verwarming en ten 
