el 
De koolzure kalk is een zeer bewegelijk bestanddeel; het kool- 
zuurhoudende bodemwater loogt in betrekkelijk korten tijd groote 
hoeveelheden uit. Het onderzoek van zeven achtereenvolgens binnen- 
gedijkte Dollard-polders (van 1545—1819), leerde, dat de koolzure 
kalk, die in de versche, nog niet binnengedijkte klei tot een bedrag 
van 11 ®% voorkwam, na ruim 233 jaar uit de bovenlaag verdwenen 
was; gemiddeld ging 1 % CaCQO3 in 23,5 jaar verloren. Op dezelfde 
wijze kwam MAERrcKER bij een onderzoek van vijf achtereenvolgens 
ingedijkte Marschgronden aan de zuidwestzijde van den Jadeboezem 
tot eene vermindering van 1 °/) CaCO3 in ongeveer 37 jaar. 
Dat deze cijfers intusschen van zeer relatieve beteekenis zijn, 
toont een onderzoek van ScrucHr aan. De hierboven vermelde polders 
aan de zuidwestzijde van den Jadeboezem bestaan uit zware zeeklei. 
Aan de andere zijde van dezen boezem liggen meer zandige polders. 
Hier kon eene vermindering van het gehalte aan koolzure kalk met 
1 9 in rond 5 jaar geconstateerd worden. 
De monsters No. 3 en 5 van tabel IV zijn versche zeeklei en 
bevatten dienovereenkomstig veel CaCO3. 
Uit den aard der zaak geschiedt de uitlooging van de koolzure 
kalk in de tropen bij tropischen regenval veel sneller. Zelfs vond KRrAMERS 
in den bovengrond van Gondang Tapen, waar eene laag klei van vier 
voet dikte op eene laag koolzure kalk ligt, geen koolzure kalk. En 
toch is deze geheele kleilaag vrij zeker het achterblijfsel van de ver- 
weering van de kalkbank, die vulkanisch gruis insluit. Door het kool 
zuurhoudende bodemwater is de kalksteen opgelost en naar beneden 
gespoeld. Daar, waar deze opgeloste koolzure kalk zich in dieper gelegen 
lagen afzet, vormt het in vele gevallen een cement, dat de klei-zand- 
deeltjes met elkander tot een min of meer vast geheel verbindt. 
Ook in ons land komt in het Zuiden van Limburg een verweerings- 
leem voor, door de bevolking kleefgrond genoemd, die het onoplosbare 
residu is van den onderliggenden kalksteen. Enkele monsters van 
dezen kalksteen, afkomstig van Croubeek, bleken bij onderzoek ongeveer 
6 tot 90/, van dit residu te bevatten. Ook in ons klimaat wordt dus 
jaarlijks onder gunstige omstandigheden heel wat koolzure kalk uit 
den bodem uitgeloogd. 
Het verweeringsstlikhaat en de onverweerde mineraalfragmenten. Eene 
nauwkeurige scheiding van beide groepen is niet mogelijk. Alleen 
