82 
O4 
tabel IV). Bij jonge, alluviale vormingen, zooals bij de Zuiderzee-klei, 
de Java-klei (Kening) enz. (No. r—6), is het moleculaire verhoudings- 
getal van het aluminiumoxyd en het kiezelzuur ongeveer 3 tot 4 in A, 
en ongeveer 2 tot 2,4 in B. Zoo bevat de Rembang-klei (No. 4) 27 0/, 
verweeringssilikaat A van eene moleculaire samenstelling 
Al9O3 3,0S10g o,44Feg03 o,22 CaO o,20 MeO 
0,08 K3O 0,07 Nag0 o,or4 P905. 
Van geheel andere samenstelling daarentegen is het verweerings- 
silikaat A van de Nos. ro—:5. Het is basischer; het bevat meer 
aluminiumoxyd en minder kiezelzuur; het verhoudingsgetal Al; Og : SiOg 
daalt bij de Nos. ro—i5 van 2,5 tot o,4. Wij zien hier duidelijk 
de gevolgen van de lateritische verweering. Het kiezelzuur en de basen 
spoelen weg en ten slotte blijft, zooals in No. r5, een onvruchtbare 
bodem zonder eenig voedsel achter, hoofdzakelijk bestaande uit alumi- 
niumoxyd en ijzeroxyd. Toch is er zelfs in dezen Surinaamschen grond (No. 
15) nog eenig kiezelzuur, oplosbaar in zoutzuur (verhouding 0,4), aanwezig. 
De roodbruine Deli-aarde (No. 12) bevat een silikaat A van de samenstel 
ling Aly O3 1,6 SiOg, is dus nog niet zoo ver uitgeloogd en bevat dan 
ook 0,77 % CaO, 0,27 0/) KzO en o,20 0/) P3O5. In Deli komen ook roode 
heuvelgronden voor, die wat vormingswijze betreft met de roodbruine 
Deli-aarde overeenkomen, doch alleen wat verder uitgeloogd zijn en 
wat minder humus bevatten. Juist deze humus beschermt den bodem 
tegen uitwasschen. 
Een inzicht in de verdere samenstelling van het verweerings- 
silikaat A kan verkregen worden door extractie van den bodem met 
zoutzuur van verschillende sterkte, gedurende korteren en langeren 
tijd, bij kamer-temperatuur en hooger. Het is gebleken, dat juist de 
laterietachtige gronden een door verdunde zuren ontleedbaar, zeer 
basisch silikaat bezitten, Tevens kan op deze wijze, door behandeling 
met verdunde zuren, worden nagegaan, hoe sterk de basen in het 
verweeringssilikaat-humaat gebonden zijn. 
Het üzeroxyde. Eene afzonderlijke bespreking verdient het ijzer- 
oxyde in den bodem. De bewering, als zoude het ijzeroxyde in den 
bodem gemakkelijk zijn waar te nemen, gaat lang niet altijd op. Men 
meent, dat de roode kleur van den bodem wijst op de aanwezigheid 
van veel ijzeroxyde. Een grauw keileem bevatte echter 5,8 0/) FegO3, 
