94 
lucht en wel gemiddeld ongeveer 0,3 volumeprocenten. Intusschen 
kunnen plaatselijk, ook onder invloed van het gewas, betrekkelijk 
groote verschillen voorkomen. Zoo zal bijv. de zône van de planten- 
wortels rijk aan koolzuur zijn. Ook het gehalte aan organische stoffen 
in den bodem is van invloed op het koolzuurgehalte van de bodemlucht. 
Zonder twijfel behoort eene goede bodemluchtverversching mede 
tot de belangrijkste factoren voor de productie; zij is minstens even 
belangrijk als de factoren water, plantenvoeding, zaad, temperatuur. 
Zooals reeds werd opgemerkt, komt de bodemluchtverversching neer 
op een toevoer van zuurstof en een afvoer van het teveel aan koolzuur. 
Over de oorzaken van de schadelijke werking eener onvoldoende 
bodemluchtverversching loopen de meeningen uiteen. Sommigen meenen 
deze oorzaken te moeten zoeken in het ontstaan van giftige bodem- 
bestanddeelen als ferroverbindingen of van schadelijke afscheidings- 
producten van de planten zelve, die door den slechten luchttoevoer 
moeilijker ontleed worden; anderen denken alleen aan giftwerkingen 
van het gevormde koolzuur. 
Alle factoren nu, die de structuur van zware gronden verbeteren, 
werken tevens gunstig op de luchtverversching. Op enkele punten 
moge hier nog nader de aandacht gevestigd worden. 
Uit den aard der zaak werkt het vastworden van de bovenste 
laag van de bouwkruin een goede bodemluchtverversching tegen. Het 
korstie worden van deze bovenste laag wordt onder meer veroorzaakt 
door de heftige tropische regens, die den bodem dichtslaan, vooral bij 
zware gronden. De harde korst gaat de luchtcirculatie tegen en de planten 
kwijnen door gebrek aan zuurstof en overmaat aan koolzuur. Het eenige 
middel tegen deze kwaal is het fijnmaken van de bovenlaag (behakken, 
aanaarden). Over den invloed van deze bewerking op het behoud van 
den vochtigheidstoestand van den bodem wordt naar $ 9 verwezen. 
Met den regen mee dringt eene kleine hoeveelheid zuurstof den 
bodem binnen. Wanneer evenwel groote hoeveelheden water op het 
land komen, zooals bij zwaren, aanhoudenden regenval en overstrooming, 
dan sluit het water uit den aard der zaak den luchttoevoer af en verhindert 
eene verversching van de bodemlucht. Toch blijven zelfs bij een over- 
strooming met water nog aanzienlijke hoeveelheden lucht in den bodem 
capillair gebonden aanwezig, die het leven van de planten nog een 
tijdlang mogelijk maken. 
