96 
gevolge van deze gunstiger groeivoorwaarden eene plantenziekte als 
de mozaïkziekte òf in mindere mate òf later zou kunnen optreden (zie 
Mededeelingen uit ‘sLands Plantentuin, No. 60, blz. 144). 
In vele gevallen is het vooral het bodemmilieu, dat in ongunstige 
omstandigheden verkeert. Misschien kunnen vele rottingsverschijnselen 
in de wortels als cultuurziekten opgevat worden. Door betere grond- 
bewerking en vooral door te zorgen voor een goed uitgezuurden en 
goed ventileerenden bodem zijn dergelijke ziekten in de eerste plaats 
te bestrijden. Mogelijk behooren ziekten als het wortelrot van het 
suikerriet en de slijmziekte van de tabak tot de cultuurziekten. 
Wij wenschen ons op het gebied van de phytopathologie, dat 
ons volkomen vreemd is, niet al te ver te begeven, maar toch zou 
men den deskundigen in dit vak af en toe wel eens in overweging 
willen geven deze beschouwingen ter harte te nemen. Dit althans was 
de gedachte, die bij ons opkwam, toen wij in de overigens zeer 
interessante artikelen van Dr. J. A. HoninG over „De oorzaak der 
slijmziekte en proeven ter: bestrijding”, in de „Mededeelingen van het 
Delt-Proefstation”’, 5% jrg, 19to—1igir, blz. 347, het volgende lazen: 
„Dat het ziek zijn der bibit niet de eenige oorzaak is van het verlies 
„in de uitgeplante tabak bleek op een onderneming, grenzende aan 
„de boven besprokene. Daar was in een pama zeer veel gestorven of ziek 
„en in de nabijgelegen zaadbedden was de ziekte ook vrij spoedig 
gevonden. Maar toch was dat niet de verklaring voor het vele dood- 
„Ss 
„gaan, zooals ik eerst dacht, want bibit uit een andere kongsie, die 
„op hoog land gezonde boomen opleverde, stierf in die pama in bijna 
„even groot aantal. Hier was dus de grond, die onder water gestaan 
„had, besmet’. Ook op de volgende pagina (348) wordt als oorzaak 
van het optreden der ziekte het besmet zijn van den grond genoemd. 
Ook hier had het terrein weer gedeeltelijk onder water gestaan. Men 
kan zich dit alles lezende, niet onthouden van den raad te geven, 
deze terreinen voor overstrooming te vrijwaren of beter op afwatering 
te leggen, zoodat de grond vóór de cultuur van de tabak goed uit 
gezuurd is en de lucht er flink kan binnendringen. 
Ten slotte staat misschien één van de moeilijkste vraagstukken 
van de cultuur der Deli-tabak in verband: met het vraagstuk van de 
bodemluchtverversching. Bedoeld wordt de vraag, waarom het niet 
mogelijk is, in Deli tabak nà tabak te verbouwen, waarom zelfs een 
