100 
waterige oplossingen bezitten niet alleen geen uitvlokkingsvermogen, 
doch zijn integendeel in staat de kleideeltjes langer ín suspensie te 
houden dan zuiver water doet. Ze werken suspendeerend of ontvlokkend. 
Na deze beschouwingen kunnen wij kort zijn over de gunstige 
werking van de kalk in de praktijk op de structuur van den bodem. 
De kalk vlokt de fijne deeltjes, die in suspensie zijn, uit, tengevolge 
waarvan deze samenballen en spoedig bezinken; ditzelfde proces zal 
ook plaats vinden in den bodem en het gevolg zal zijn, dat een rationeel 
bekalkte bodem een korrelige structuur verkrijgt, zoodat lucht en water 
kunnen toetreden en de bodem gemakkelijk te bewerken wordt. 
Vindt het uitvlokken niet plaats, oefenen integendeel stoffen als natron- 
loog en natriumcarbonaat eene devlokkuleerende werking }) op de 
kleideeltjes uit, dan ballen deze niet tot vlokken samen, doch blijven 
gesuspendeerd, verstoppen den bodem en zetten zich bij het indrogen 
als een moeilijk doorlaatbaar laagje om de grootere kruimels af. 
Welke gunstige resultaten in vele gevallen eene zelfs soms zware 
kalkbemesting ook moge hebben afgeworpen, men dient toch, vooral 
in een klimaat als Indië, dit middel tot grondverbetering met groote 
omzichtigheid toe te passen. Veel en zwaar kalken mergelt den bodem 
sterk uit, doordat de kalk de andere basen, als kali en magnesia 
verdringt. Bovendien kan de lucht, tengevolge van de meer kruimelige 
structuur beter toetreden, waardoor de humus zich sneller omzet 
(zie over dit punt blz. r28). Is dit alles in een vochtig, koel klimaat in 
sommige gevallen, bijv. bij gevaar voor de vorming van zuren humus, 
zeer wenschelijk, in een tropisch klimaat, waar om verschillende redenen 
juist op het behoud van humus is te letten, kan kalken zeer nadeelige 
gevolgen hebben. Zoo deelt MArr mede, dat tengevolge van het 
opbrengen van groote hoeveelheden kalk op zware suikerrietgronden 
(Java) in latere jaren de grondbewerking wel veel gemakkelijker ging, 
maar dat daarna de grond eene roode kleur had aangenomen, zoodat 
de Javaansche verhuurders zich tegen het gebruik van kalk verzetten. 
Het is in dit geval beter te trachten eene structuurverbetering van 
zware kleigronden te verkrijgen door groene bemesting met diep- 
wortelende gewassen; door het aanplanten van stikstofverzamelaars kan 
dan het stikstofgehalte van den bodem tevens verhoogd worden. 
1) Men spreekt hier ook van peptiseerende werking, om de overeenkomst van 
dit proces met de inwerking van pepsine en zoutzuur op eiwit, 
