106 
Men gevoelt evenwel, dat de vraag, of het mogelijk is eenige 
individuen op zekeren bodem tot een vrij kwijnend bestaan te brengen, 
geheel iets anders is dan de vraag, of die bodem voor de cu/tuur van 
deze planten geschikt is. Op een armen zandgrond, die slechts sporen 
phosphorzuur en basen bevat, zullen roggeplanten zich nog wel ont- 
wikkelen, maar eerst door bemesting met stikstof, phosphorzuur en 
basen wordt deze zandgrond voor de roggecultuur geschikt. 
Onder de groeivoorwaarden voor de plant speelt ook de factor 
bodem een belangrijke rol en de studie van dezen factor mag dus niet 
achterwege blijven. 
Het bodemonderzoek kan zijn physisch, chemisch, mineralogisch 
en bacteriologisch. In het volgende hoofdstuk worden de omzettingen 
behandeld, welke de bodem onder invloed van verschillende mikroben 
ondergaat en wij zullen dan zien, dat het aantal en de soort der bodem- 
mikroben en in nog hoogere mate hare werkzaamheid, welke door de 
geproduceerde hoeveelheid koolzuur gemeten kan worden, zonder twijfel 
een maatstaf voor de vruchtbaarheid van den bodem is. Hier wordt 
nader op het physisch en chemisch bodemonderzoek ingegaan. 
S 10. PHysiSCH BODEMONDERZOEK. 
ledere landbouwer en zelfs ieder die grond bezit, stelt een onderzoek 
in naar de physische geaardheid van de verschillende grondsoorten, 
die hij bebouwt of bezit en hij onderscheidt dan op grond van dit 
onderzoek zijne gronden in lichte en zware gronden en in de verschillende 
nuances, die tusschen licht en zwaar in liggen. Reeds een dergelijk 
onderzoek, hoe oppervlakkig dit ook moge geschieden, geeft den land- 
bouwer een vrij goed inzicht in verschillende eigenschappen van zijne 
grondsoorten en dat niet alleen in physisch, doch ook eenigermate in 
chemisch en zelfs in biologisch opzicht. Hij weet, dat zware, stijve 
kleigronden moeilijk te bewerken zijn; dat zij de lucht slecht binnen- 
laten, wat tot verzuring aanleiding kan geven, terwijl ook het bacterieleven 
zich in sommige gevallen in deze gronden niet zóó gunstig zal ontwikkelen, 
als hij wel wenscht; maar hij weet ook, dat deze gronden rijk zijn aan 
kleine bodemdeeltjes — de eigenlijke kleisubstantie — en dat deze 
deeltjes eene groote hoeveelheid voedende bestanddeelen bevatten en 
vooral, dat kleigronden een groot absorptievermogen bezitten, zoowel 
voor water als voor de meeste voedende bestanddeelen. Het bebouwen 
