115 Bodem. 
chemischen weg die stoffen in den bodem kwantitatief te bepalen, 
welke door de planten direct kunnen worden opgenomen. De leidende 
gedachten, waarvan hij uitging, zijn als volgt weer te geven. 
De planten kunnen de voedingsstoffen uit den bodem slechts 
opnemen door diffusie. Assimileerbaar is derhalve ieder zout, dat 
opgelost is, onverschillig of het voor den plantengroei indifferent of 
plantenvoedsel is, of dat het een plantenvergif is, dat wil zeggen op 
het plantenorganisme een meer of minder schadelijken invloed uitoefent. 
De zouten, die derhalve uit een plantenphysiologisch oogpunt in 
aanmerking komen, moeten in water opgelost zijn of door het bodem- 
water in oplossing gebracht kunnen worden. Opneembaar voor de 
plant zijn dus ten eerste alle in water oplosbare zouten; verder, 
omdat het bodemwater, tengevolge van de ontleding van humusstoffen, 
steeds meer of minder koolzuur bevat, de in koolzuurhoudend water 
oplosbare zouten. De wortels onzer kultuurplanten zijn natuurlijk slechts 
in staat daar zouten in oplossing te brengen, waar ze daarmede direct 
in aanraking komen. Over den juisten scheikundigen aard der worteluit- 
scheidingen van onze hoogere planten verkeert men nog in onzekerheid. 
Dat het echter hoofdzakelijk koolzuur is, daarin stemmen alle onder- 
zoekers overeen. Het is ook absoluut onnoodig, dat nog andere zuren 
aanwezig zijn; want het verschil in oplossingsvermogen der verschillende 
kultuurplanten laat zich ook physisch verklaren door het verschil in 
wortelsysteem. 
Het maximum der voor onze kultuurplanten in den bodem ter 
beschikking staande stoffen wordt dus gevormd door die verbindingen, 
welke in met koolzuur verzadigd water oplosbaar zijn, wanneer men — 
en dat schijnt zoo te zijn — de andere worteluitscheidingen van de 
plant hiertegenover verwaarloozen kan. 
Bij een scheikundig bodemonderzoek, dat die bodembestanddeelen 
kwantitatief bepalen wil, die voor de planten direct assimileerbaar, dus 
plantenvoedsel in den eigenlijken zin des woords zijn, gaat het derhalve 
volgens MrrscHerricH slechts om het onderzoek van de in koolzuur- 
houdend water oplosbare stikstof, phosphorzuur, kali, kalk en magnesia. 
Tot nu toe heeft ook de methode van MrrscHerricH niet gebracht, 
wat de schrijver ons tien jaren geleden beloofd had. MrrscHrrricH 
zelf is thans!) in een ander uiterste vervallen en wil het gebied van 
1) Znternationale Mitteilungen für Bodenkunde, Bd. IV, blz. 327 e.v. 
Deer 1 8 
