116 
het bodemonderzoek — en meer in 't bizonder van het scheikundig 
bodemonderzoek — althans voorloopig, geheel verlaten, om eerst de 
plantenphysiologische fundamenten voor de methode ter bepaling van 
het gehalte van den bodem aan assimileerbare plantenvoedingsstoffen 
vast te stellen. 
Het spreekt eigenlijk wel vanzelf, dat de pogingen om één 
universeel zuur te vinden, dat de werking van de wortels van alle 
planten onder alle omstandigheden van klimaat zou nabootsen, falen 
moesten. Vraagt men zich nu af, wat dan wel op dit gebied gedaan 
kan worden, dan is het antwoord, dat het scheikundig bodemonderzoek 
in staat is het grondkapitaal van den bodem aan plantenvoedings- 
stoffen te bepalen. Voor elk bepaald geval op grond van een bodem- 
onderzoek bepaalde bemestingsvoorschriften te geven, is voorloopig niet 
mogelijk. Wel kan een bodemonderzoek in vele gevallen de praktijk 
goede diensten bewijzen, vooral wanneer het samengaat met nauwkeurig 
uitgevoerde bemestingsproeven en met de analyse van de oogstproducten. 
Het doet er dan niet veel toe, met welk zuur de bodem geextraheerd 
wordt — de verkregen cijfers hebben toch slechts betrekkelijke waarde 
en dit geldt zoowel voor de cijfers, verkregen met sterke als met 
zwakke zuren. 
Volledigheidshalve zij hier aan toegevoegd, dat men ook getracht 
heeft de voor de planten assimileerbare kali en kalk (en magnesia) te 
bepalen door uit te gaan van het denkbeeld, ook in $ 7 van dit 
Hoofdstuk ontwikkeld, dat de planten vooral de absorptief gebonden 
basen uit den bodem opnemen. Deze kunnen nu uit den bodem ver- 
wijderd worden door behandeling met eene oplossing van ammonium- 
chloride; de ammonia neemt de plaats van de kali en de kalk (en de 
magnesia) in het verweeringssilikaat in en brengt deze basen in op- 
lossing. Inderdaad is het Mrver op deze wijze mogelijk geweest vrij 
goede regelen voor de kalkbemesting te geven. 
Hoe het ook zij, voorloopig kan alleen door samenwerking van 
bodemonderzoek, plantenanalyse en bemestingsproef getracht worden 
de praktijk op het gebied van het bemestingsvraagstuk van dienst te 
zijn. Dat dit inderdaad mogelijk is en dat het zonder twijfel aldus 
gelukt is aan den planter en landbouwer menige goede raad te geven, 
zou door tal van voorbeelden kunnen worden aangetoond. Wij volstaan 
met het volgende, ontleend aan onze bemestingsproeven op Deli: 
