123 Bodem. 
Bij de behandeling van de humusvorming hebben wij reeds tal van 
mikro-organismen ontmoet; bij de oxydatie- en reductie-processen zagen 
wij de bacteriën werkzaam en leerden de rol van de schimmels bij 
de vorming der eigenlijke humusstoffen kennen. Alvorens thans tot 
de behandeling van de bacteriënsoorten, welke bij de omzettingen van de 
atmospherische stikstof betrokken zijn, over te gaan, wordt hier nog 
met een enkel woord de aandacht gevestigd op de mikroben, die bij 
de ijzerafzettingen in den bodem een rol spelen. 
Reeds jaren geleden heeft WinocrapskKr de meening uitgesproken, 
dat er bacteriën zijn, die ferro-(ijzeroxydule-)verbindingen oxydeeren 
tot ferri-(ijzeroxyde-)verbindingen en die door deze oxydatie de noodige 
energie verkrijgen voor hunne levensverrichtingen. In rgrr leverde 
Lieske het bewijs voor deze onderstelling. Lieske isoleerde een bacterie, 
die zich niet voeden kan met organisch voedsel, doch die als koolstof- 
bron het koolzuur gebruikt en de mogelijkheid om dit koolzuur te ontleden 
wordt juist gegeven door de oxydatie van ferro- tot ferrizouten. Ook 
bleek het Lieske, dat bij de ijzervervorming niet alleen bacteriën, doch 
ook schimmels een rol speelden. Hij kon nl. aantoonen, dat er in 
ijzerhoudend water schimmels voorkomen, die in haar celwand een 
groote hoeveelheid ijzerhydroxyde opgehoopt hebben. 
6. De omzettingen van de atmosferische stikstof 
in den bodem. 
De btnaing van de atmosferische stikstof. De mikroben, die de 
atmosferische stikstof binden, zijn ten opzichte van hare levenswijze 
in twee groepen te verdeelen, nl. 10. vrij in den bodem levende 
organismen, welke bij aanwezigheid van geschikt koolstofvoedsel in 
hunne stikstofbehoefte kunnen voorzien door de vrije atmosferische 
stikstof te assimileeren; en 20. organismen, die alleen in samenleving 
met planten (symbiose), nl. met de wortels der vlinderbloemigen, de 
stikstof van de lucht kunnen vastleggen en omzetten. 
De voor het eerste proces bij uitstek geschikte koolstofbron is 
de celstof, terwijl er in eene gematigde luchtstreek (volgens BErjerINCk, 
Landbowwkundig Tijdschrift 1904, aan welke verhandeling veel van deze 
paragraaf ontleend is) drie bacteriënsoorten bij betrokken zijn, te weten 
het waterstofferment, Bacillus radiobacter en Azotobacter. (Zie fig. 11). 
