126 
in symbiose met leguminosen werkende knolletjesbacteriën in staat zijn 
dit volop te doen Gemiddeld bedraagt de stikstofwinst hier per H.A. 
van roo tot 200 K.G. (N) per jaar. 
De stikstofwinst is bij de vrijlevende stikstof bindende bacteriën 
veel geringer. Men heeft hier eene jaarlijksche stikstofwinst geconstateerd 
van 16 tot 40, soms tot 5o K.G. per H.A. Uit onderzoekingen van 
BEIERINCK en VAN ÍreERrsON is gebleken, dat per gram celstof ongeveer 
S tot 9 mgr. stikstof uit de atmosfeer gebonden worden, hetgeen in 
een bosch met 4ooo kilo bladval een jaarlijksche stikstofwinst van 
omstreeks 25 kilogram stikstof (N) per H A. zou kunnen geven Deze 
cijfers komen vrijwel overeen met die van andere onderzoekers, die 
geconstateerd hebben, dat per roo K.G. ontleden humus gemiddeld 
r_ K.G. stikstof gebonden wordt. Eene groote hoeveelheid humus 
wordt dus door deze splijtzwammen verbruikt. 
Het inenten van den bodem met vrijlevende stikstofbindende 
bacteriën heeft geen bemoedigende resultaten opgeleverd. Dit is niet 
te verwonderen, wanneer men bedenkt, dat deze bacteriën veel in 
den bodem verspreid voorkomen en zich sterk vermeerderen, als de 
bestaansvoorwaarden maar gunstig zijn. Zijn deze evenwel slecht, dan 
helpt kunstmatige toevoer van bacteriën niet veel. 
De beteekenis van de vrijlevende stikstofbindende bacteriën voor 
den landbouw is in het kort als volgt te omschrijven. Zij zijn een 
steeds vloeiende, zij het dan ook niet zeer rijke stikstofbron voor onze 
gewassen, die voor de in het wild groeiende planten en ook voor het 
extensieve landbouwbedrijf van hooge waarde is. Bij den intensieven 
landbouw kunnen onze splijtzwammen in het algemeen wel geen stik- 
stofbemesting vervangen, maar zij leveren toch zeer waarschijnlijk 
eene waardevolle aanvulling voor de stikstofvoeding der cultuurplanten. 
In ieder geval bezitten wij in de genoemde groep van mikro-organismen 
een niet verzakend leger van medewerkers, dat bij geschikte behan- 
deling van den bodem en bij voldoenden toevoer van organische 
stoffen zijne diensten kosteloos ter beschikking stelt. 
Verdere omzetting van de gebonden stiksto,. Het eindproduct van 
de binding van de vrije stikstof is derhalve steeds levend protoplasma, 
behoorende hetzij tot de mikrobencel zelve, zooals in het geval van 
de combinatie Radiobacter-Azotobacter, of tot de plantencel in het 
geval der Papilionaceeën. De wortels van de hoogere planten kunnen 
