128 
in den bodem, die weer een gevolg van deze biochemische processen 
zijn, stationnair blijven. Er heerscht dan biochemisch evenwicht in 
den bodem. 
We zagen reeds, dat tal van factoren van invloed zijn op het 
biochemisch evenwicht in den bodem en eene verandering in deze 
factoren zal dus eene verschuiving van dit evenwicht tengevolge 
hebben. Biochemische omzettingen, die bij zekere temperatuur zich 
afspelen, kunnen bij lagere temperatuur soms geheel ophouden; met 
eene verandering van het watergehalte en van de hoeveelheid be- 
schikbare voedingsstoffen gaat eene wijziging van de geheele mikro- 
bodemflora hand in hand. Verder brengt afsluiting van lucht groote 
verandering in het mikrobenleven in den bodem teweeg. 
Ook de alkalische reactie van de bodemvloeistof, welke een 
gevolg is van eene voldoende kalkbemesting, veroorzaakt eene ver- 
schuiving van het biochemisch evenwicht in den bodem. Evenals eene 
verwarming heeft deze alkalische reactie van de bodemvloeistof eene 
partieele sterilisatie van den bodem tengevolge, daarin bestaande, dat 
de bodemprotozoën gedood worden, waardoor de ammoniakbacteriën 
zich later beter kunnen ontwikkelen, hetgeen weer op de ammoniak- 
productie in den bodem van invloed is (zie blz. r22). Bovendien 
bevordert kalk in den bodem de destructie van organisch materiaal 
en als gevolg daarvan eene vluggere circulatie van plantenvoedings- 
stoffen. Ten slotte onderdrukt de kalk het leven van de nitrificeerende 
bacteriën. Wat er nu ten slotte bij eene kalkbemesting gebeuren zal, 
hangt geheel af van de hoeveelheid, waarmede bemest wordt en wel 
meer in het bizonder of het neutrale punt overschreden wordt en zoo 
ja, hoe ver. 
Zoo vonden een tweetal Engelsche onderzoekers, HurcHiNsoN en 
MacLenNNaN, dat het aantal bodembacteriën bij eene alkaliteit van de 
bodemvloeistof van o,oo2 normaal gedurende de eerste dagen daalde, 
doch daarna aanzienlijk steeg, als gevolg van de betere levensvoor- 
waarden voor de ammoniakbacteriën, gedeeltelijk veroorzaakt door het 
dooden van de protozoën en gedeeltelijk door het beschikbaar komen 
van meer voedsel door de destructie van organische stoffen. De 
ammoniakvorming in den bodem neemt dus toe — het biochemisch 
evenwicht is verschoven. 
Wanneer nu de overmaat aan kalk gering is, wordt de werking 
