182 
$ 4. INVLOED VAN DE DIEREN EN VAN DEN MENSCH. 
Algemeen bekend is het klassieke voorbeeld van DARwiN van 
den invloed van de regenwormen op den bodem. ] 
Talrijke dieren voeden zich met de afgestorven plantenresten. 
Op deze wijze ontstaat wat Mürrer „Mull” noemt (Kot der erdlebenden 
niederen Tierwelt). In tropische mangrovewouden zijn vooral kreeften 
bij de ontleding van plantenafval werkzaam. Ook bij de slikafzettingen 
aan de Noordzeekusten treedt een kreeft op, Corophium grossipes. 
Een bepaald antwoord op de vraag naar de beteekenis van het 
dierlijke leven in den bodem voor de plantenwereld is nog niet te geven. 
Deze beteekenis is zeer waarschijnlijk van tweeërlei: aard en heeft 
betrekking op de humusvorming en op de veranderingen van de bodem- 
structuur. Het schijnt, dat de goede menging van de organische planten- 
afval met de minerale bodembestanddeelen slechts door de medewerking 
van kleine diertjes (regenwormen, springstaarten (collembolen), mieren, 
e.d.) tot stand komt. (Zie verder E. RAMANN: Regenwürmer und Klein- 
tiere im deutschen Waldboden; Internationale Mitteilungen für Boden- 
kunde, Il, 138 —164). 
De grootste bodemwijzigingen vinden echter onder invloed van 
den mensch plaats, indirect doordat de mensch de geheele flora en 
fauna van een gebied wijzigen kan, direct door de cultuur. Wij gaan 
hier niet verder op in; wij brengen slechts in herinnering hoe de 
bodem van ons vaderland in de laatste tientallen van jaren veranderd 
is. Onvruchtbare heidevlakten zijn herschapen in dichte bosschen, 
groene weiden of vruchtbare akkers, die in oogstopbrengst niet voor 
uitstekende zandgronden behoeven onder te doen. De veenkolonies 
in Drente en Groningen behooren mee tot de welvarendste streken. 
En welk een menschenarbeid wordt niet vereischt alvorens de duinen 
tot bloembollenland zijn afgegraven. En steeds ondergaan onze bouw- 
en weilanden den invloed van den mensch, als een gevolg van de 
grondbewerking, van de bemesting, van de geheele cultuur. 
ep 
Dat door menschenhanden soms groote schade aan den bodem 
wordt aangebracht, leert ons de Battakhoogvlakte (Sumatra). Bij gebrek 
aan vruchtbaar land wordt de dichtstbij gelegene lalangvlakte door den 
Battakker in brand gestoken en een gedeelte er van bebouwd. Op deze 
wijze ontstaan zich mijlen ver uitstrekkende vlakten, waarvan de bodem 
