135 Bodem. 
wanneer er meer dan 35% klei en minder dan 25%) zand in den 
grond wordt gevonden; Zandgrond, wanneer er meer dan 350/, zand 
en minder dan 25 0/ klei in gevonden wordt en Zavelgrond, wanneer 
de verhouding tusschen klei en zand of omgekeerd kleiner is dan 1.4 
Door Marr is in de laatste jaren een uitgebreid onderzoek ingesteld 
naar de kalk, de kali en het phosphorzuur in de suikerrietgronden, 
dat zijn nà de stikstof de drie belangrijkste in den bodem voorkomende 
plantenvoedingsstoffen. Het gehalte aan vervangbare kalk, bepaald 
volgens Meijer door behandeling met eene oplossing van ammonium- 
chloride (zie blz. 116), bleek betrekkelijk hoog te zijn. Verreweg het 
grootste gedeelte der onderzochte gronden bevatte meer dan o.5 0/9 
assimileerbare kalk; het hoogste gehalte was 1.560/. In lichtere 
gronden kwam van 0.49 tot 0.26 0/, assimileerbare kalk (CaO) voor. 
Groote verschillen tusschen boven- en ondergrond werden, op eene 
enkele uitzondering na, niet geconstateerd. In ‘talgemeen zijn de 
zwaardere gronden rijker aan assimileerbare kalk dan de lichtere. 
Overigens komen op eenzelfde onderneming soms de meest uiteen- 
loopende gehalten voor. Zoo vormen de riettuinen der onderneming 
Soedhono eene geheele reeks van r.o80/) (tuin Melarih) tot slechts 
0.500 (tuin Alas petjah) toe, waarbij zich dan zonder overgang de 
grond van den tuin Kloerahan (o.20 0/9 kalk) aansluit. Verband tusschen 
de ligging der velden en het kalkgehalte kon niet gevonden worden; 
kalkarme en kalkrijke gronden lagen onregelmatig door elkander. 
De kali van de suikerrietgronden op Java is zelden afkomstig 
van kali- en magnesiaglimmer of van kaliveldspaat, alle mineralen die 
moeilijk verweeren, vooral de kaliglimmer. In de gesteenten der andesiet 
en basaltgroep, die de Javagronden hoofdzakelijk opbouwen, komt als 
vertegenwoordiger der veldspaten in plaats van de kaliveldspaat, de 
eenigszins gemakkelijker ontleedbare plagioklaas voor. Er werken nu drie 
oorzaken mede, om in dezen grond weinig behoefte aan kalimeststoffen 
te verwachten. In de eerste plaats de betrekkelijk gunstige vorm, 
waarin de kali, afkomstig van de gemakkelijker ontleedbare plagioklaas, 
voorkomt; in de tweede plaats de snelheid, waarmede in een tropisch 
klimaat het verweeringsproces geschiedt, terwijl ten slotte niet uit het 
oog verloren moet worden, dat ook met het irrigatieslib (en -water) 
vrij belangrijke hoeveelheden kali (en andere plantenvoedingsstoffen) 
worden toegevoerd. Op deze wijze kan men zich denken, dat een 
