143 Bodem. 
Een enkele kleigrond, waarop nog nooit tabak verbouwd was 
(Batang Kwis), bevatte in den bovengrond o.5r ®% stikstof (N) en 
0.19 ®% phosphorzuur (P305). In de jaren 1906— 1912 zijn onder leiding 
van VriENs uitgebreide onderzoekingen ingesteld over de Deligronden, 
waarvan de resultaten in de Mededeelingen van het Deli Proefstatron 
zijn opgenomen. 
S 16. HET LANDSCHAPSVOORKOMEN VAN DE GROOTE SOENDA-EILANDEN, 
MEER IN HET BIJZONDER DAT VAN Deur (O. K. vaN SUMATRA). 
Het ligt in de bedoeling hier slechts een zeer vluchtig overzicht 
van het landschapsvoorkomen der groote Soenda-eilanden te geven; 
meer in het bijzonder zal echter dat gedeelte van de Oostkust van 
Sumatra beschreven worden, waar sinds de laatste 30 tot 35 jaar de 
wereldberoemde Deli-tabak verbouwd wordt. 
Java. In korte trekken kan men zich het ontstaan van Java 
aldus voorstellen. Tijdens het begin van het tertiaire tijdvak was op de 
plaats, waar nu Java ligt, geheel of grootendeels zee. Er hadden 
hevige onderzeesche erupties plaats, waardoor groote hoeveelheden 
vulkanische gesteenten boven de oppervlakte der zee kwamen en 
aangezien tegelijkertijd en ook later de bodem der zee daar ter plaatse 
opgeheven werd, vormde zich langzamerhand nieuw land. Ook het 
organische leven in de diepten der zee hielp mede tot de bodemvorming 
van Java, door het vormen van kalksteen en mergels, die bijna altijd 
in meerdere of mindere mate andesietgruis, afkomstig van de vergruisde 
uitgeworpen vulkanische producten, bevatten. In het quartaire tijdvak, 
volgende op het tertiaire, vernieuwde zich de vulkanische werking en 
het zijn voornamelijk de in dit tijdvak uitgeworpen producten, die den 
bodem van Java hebben opgebouwd. 
In het algemeen gesproken treffen we aan de Noordzijde van 
Java de volgende bodemformatie van de zee tot den vulkaantop aan. 
Aanvangende bij het laagst gelegen deel, vindt men eerst de bij eb droog 
loopende kuststrook en verder de nog lager gelegen modderbanken 
in zee. Dan volgt de lage strook langs de kust, die voor den aanleg 
van vischvijvers wordt gebezigd. Daarna komt de vlakte, het eigenlijke 
laagland, met plaatselijk nog enkele brakke gedeelten en waar in het 
