161 Bemesting. 
gewerkt wordt leverde de bovengenoemde Semarangsche Tentoon- 
stelling (1914), waar o.a. het toenemen van den coöperatieven aankoop 
van meststoffen door den Inlander voor zijn landbouw graphisch voor- 
gesteld was. In vroegere jaren kwam het ook reeds voor, dat de Inlander 
geïmporteerde meststoffen, zwavelzure ammoniak of guano's gebruikte, 
maar deze waren dan dikwijls op clandestiene wijze onttrokken aan 
hetgeen voor Europeesche cultures bestemd was. 
De tegenwoordige tijdsomstandigheden hebben meer dan vroeger 
de vraag naar voren gebracht, in hoeverre de fabrieksnijverheid in 
Nederlandsch-Indië zelf in staat is te voorzien in de behoefte aan mest- 
stoffen. Een onlangs verschenen publicatie van het Departement van 
Landbouw, Afdeeling Nijverheid en Handel, te Buitenzorg (Java) geeft 
hier ten deele een antwoord op. 
Aan genoemd verslag ontleenen wij hier in het kort het een en ander. 
Aangaande zwavelzure ammontak komt het volgende voor: Door 
de gasfabriek te Semarang wordt uit het bijproduct ammoniakwater 
en het mineraal mariaglas in geringe hoeveelheden zwavelzure ammoniak 
bereid. De totale productie bedraagt rooo pikol per jaar. Hoe klein 
die productie is in vergelijking met de behoefte aan deze kunstmest, 
kan blijken uit het feit, dat in 1gr5 voor een waarde van ongeveer 
f 17.000.000 aan zwavelzure ammoniak hier te lande (Ned. O.-Indië) 
werd geïmporteerd. 
Boengkil. Onder „fabrieken voor de bereiding van vette oliën”, 
wordt van de doexgfi/ het volgende medegedeeld: De perskoek bij 
de klapperoliebereiding verkregen, de klapperboengkil, die vroeger 
als meststof een afzetgebied vond, wordt voor dit doel al minder en 
minder gebruikt, maar heeft sedert een nieuw afzetgebied gevonden 
als veevoeder, zoowel hier te lande, als in het buitenland. Het aller- 
grootste gedeelte wordt evenwel geëxporteerd. De boengkils van de 
katjang, djarak, widjen, enz. worden niet geëxporteerd, maar vinden 
een afzetgebied hier te lande. 
Onder Kunstmeststoffen het volgende: 
Fabrieken, waar kunstmeststoffen worden gefabriceerd, worden, 
met uitzondering van een enkele fabriek te Semarang, hier te lande 
niet aangetroffen. De Semarangsche fabriek fabriceert zwavelzure 
ammoniak, evenwel in geringe hoeveelheid (zie hiervoor). 
Een tweetal fabrieken hier te lande, die met den naam meststof 
