189 Bemesting. 
mest niet was gebezigd, bleef de aanplant gezond. Fen nader onder- 
zoek naar de oorzaak van het afsterven kon destijds niet geschieden; 
waarschijnlijk is de oorzaak te zoeken in de aanwezigheid van ziekte- 
kiemen, die door het composteeren van tabaksafval, afkomstig van 
zieke planten, in den mest geraakt waren. 
Een dergelijk geval is later ook vermeld in het Jaarboek van het 
Departement van Landbouw van Ned. Ol. van 1906, waar onder 
soortgelijke omstandigheden Java-tabak mislukte. 
Bij de suikerrietcultuur is geconstateerd, dat dit gewas in hevige 
mate is aangetast geworden door engerlingen, afkomstig van de 
klappertor, nadat de tuin met desa-mest bemest was geworden. De 
klapperboomen in en om de desa’s (Malakka) zijn de primaire oorzaak 
geweest, dat een groote ophooping van die kevers en hunne larven 
in den mest terecht is gekomen en vandaar in den riettuin is overgegaan. 
Een ander gevaar bij het bewaren van uitwerpselen van paarden 
en runderen dreigt hierin, dat zij een broedplaats kunnen worden van 
vliegen, die bij de verspreiding van besmettelijke ziekten een groote 
rol spelen, o.a. bij de surra-ziekte. Bij het heerschen van dergelijke 
ziekten is het geraden alle uitwerpselen te verbranden!), om zoodoende 
de vermeerdering van deze gevaarlijke vliegen tegen te gaan. In 
lateren tijd zijn van gouvernementswege verschillende bepalingen 
uitgevaardigd, omtrent het bijeenhouden van veel trekvee in één kraal 
ter voorkoming van besmetting. (De vliegen brengen de trypanoso- 
mosen en pyroplasmosen, die ziekten veroorzaken, over). 
Rijststroo als strooisel in een stal kan schadelijk zijn voor de 
beesten, wanneer zij van het ondereinde eten gaan; daarom strooit 
men wel gedroogd pisangblad in de plaats. 
Het geregeld afbranden van het stroo op de afgeoogste sawah's 
is een krachtig bestrijdingsmiddel van boorders; bij rijst verminderde 
het oogstverlies door boorders tot 2/4), tegenover 23 %/ en 44 ®/0, toen 
dit niet geschiedde Gewoonlijk wordt het stroo, achtergebleven na het 
snijden van de padi ondergewerkt. Nu moet men vooral in een droog 
seizoen zooals op Oost-Java heerschen kan, zich er geen illusies van maken, 
dat de omzetting van organisch materiaal in de tropen altijd in korten 
tijd geschiedt. Rijststroo, dat 3 à 4 maanden in den grond gelegen 
1) Volgens pe Bie geschiedt dit reeds, daar de Inlander ze als te verhittend 
beschouwt. 
