264 
Saprophyten zijn de groote opruimers in de natuur; waren zij er 
niet, dan zouden de lijken van de afgestorven dieren en planten in 
een voortdurend dikkere laag den bodem bedekken, nu komen schimmels 
en bacteriën en tasten ze aan. Daarbij wordt hun substantie door die 
schimmels en bacteriën opgenomen en verbrand en zoodoende ten 
slotte overgevoerd in koolzuur, water en ammonia. Zeer dikwijls echter 
zijn die stoffen niet dadelijk opneembaar door de lagere organismen; 
eiwitstoffen b.v. kunnen niet zoo gemakkelijk opgelost worden, evenmin 
de stoffen, waaruit de celwanden der planten zijn opgebouwd. In zulke 
gevallen kunnen de schimmels en bacteriën enzymen afscheiden. die 
omzettend en oplossend op die stoffen inwerken. Het bekendste is dit 
bij de eiwitstoffen, die door zulke enzymen omzettingen ondergaan, 
waardoor zij in zuuramiden en ten slotte in koolzuur en ammonia 
worden omgezet. 
Als voorbeelden van saprophyten worden hier genoemd de 
gewone schimmels, die men in de huishouding ziet optreden, vooral 
de groene penseelschimmel, de groene en zwarte hoofdjesschimmel, enz, 
verder de meeste paddestoelen, de rottingsbacteriën, de gistsoorten, enz. 
lets dergelijks als zooeven vermeld werd van de saprophyten geldt 
voor de parasieten; ook hier worden dikwijls enzymen afgescheiden, 
die de stoffen van de voedsterplant in een zoodanigen vorm brengen, 
dat zij voor de voeding van den parasiet gebezigd kunnen worden. 
Het meest uitgesproken vindt men dit wel in die gevallen, waar de 
parasiet stoffen afscheidt, die de omringende cellen van de voedster- 
plant dooden en waar zij pas daarna zelf in die doode cellen binnen- 
dringt; het is zelfs de vraag, of men hier in den meest strengen zin 
nog wel van een parasiet mag spreken en of dit niet eerder een 
saprophyt zou moeten heeten. Nog een stap verder terug naar het 
saprophytisme treft men de wondparasieten aan, die een levende cel 
niet kunnen aantasten en die dus een plant alleen kunnen binnendringen 
op plaatsen, waar door een wond reeds cellen gedood zijn. Het is 
misschien goed, hier op te merken, dat zulke wondparasteten toch wel 
zeer schadelijk kunnen zijn, getuige b.v. de schimmel van het rood 
snot van het suikerriet. 
Het tegenovergestelde uiterste vormen de parasieten, die hun 
voedsterplanten tot verhoogden groei prikkelen en die zoo aanleiding 
Zijn tot weefselwoekeringen, die onder het hoofdstuk groei reeds kort 
