276 
onderzoek naar de omzettingen in een suikerfabriek, wanneer men deze 
wilde baseeren op een bepaling van de hoeveelheid suiker in de fabriek 
aanwezig op een tijdstip in het begin van den maaltijd, een tweede 
in het midden van de campagne en een derde, wanneer de fabriek 
bijna afgemalen is. 
Beter gaat het, wanneer men de wisselende samenstelling van 
zulk een blad zou leeren kennen, zoo mogelijk uur na uur, maar ten 
minste de verandering, die gedurende den dag plaats heeft, wanneer 
het blad koolzuur assimileert en omgekeerd de verandering tijdens 
den nacht, wanneer de koolzuurassimilatie tot stilstand gekomen is. 
Nu spreekt het wel vanzelf, dat men met onze tegenwoordige 
hulpmiddelen een blad niet analyseeren kan zonder het te dooden. 
Men zal dus verschillende bladeren met elkaar moeten vergelijken, 
of nog beter, de beide helften van een zelfde blad. Daarbij doet zich 
dan echter nog een moeilijkheid voor; men zal zich namelijk moeten 
afvragen, wat men vergelijken moet. Het watergehalte van het blad 
is zoo wisselend, dat wel iedereen begrijpen zal, dat het gewicht van 
een blad niet als vergelijking gebezigd kan worden. Maar ook het 
drooggewicht is zeer wisselend, zooals reeds blijkt uit hetgeen boven 
werd opgemerkt omtrent het toevloeien en wegvloeien van voedings- 
stoffen. Het is dan ook een gelukkige vondst geweest, die geleerd 
heeft, dat gelijke oppervlakken van een zelfde blad ter weerszijden 
van de middelnerf gesneden (mits men zorgt daarbij niet te veel 
nerven mee te snijden), op hetzelfde oogenblik onderzocht, een zelfde droog- 
gewicht bezitten en dat die droge stof dan dezelfde samenstelling heeft. 
De methode van onderzoek bestaat dus hierin, dat men op een 
zeker tijdstip aan de eene helft van een blad een bepaald bladoppervlak 
ontneemt, dit dadelijk droogt en het daarna weegt en analyseert en 
dat men op een ander tijdstip dezelfde bewerking uitvoert met een 
gelijk bladoppervlak, dat men aan den anderen kant van de middel 
nerf wegsnijdt. Bij de praktische uitvoering van die proeven is het 
beerijpelijk, dat men meer dan een enkel blad moet gebruiken om een vol 
doende hoeveelheid materiaal voor het chemisch onderzoek te verkrijgen. 
Vergelijkt men nu op die wijze bladeren bij zonsondergang en 
den volgenden morgen, dan blijkt gedurende den nacht een groote 
hoeveelheid koolhydraten en eiwitstoffen uit het blad te verdwijnen; 
deze worden blijkbaar door den bladsteel naar den stengel weggevoerd. 
