298 
planting zal dus tot de onmogelijkheden behooren, er zal op die wijze 
onvermijdelijk degeneratie moeten intreden. Men bedenke echter, dat 
deze geheele voorstelling steunt op de twee bovengenoemde veronder- 
stellingen, waarvoor tot nu toe elk bewijs ontbreekt. 
Het vraagstuk van de degeneratie, die het gevolg zou zijn van 
voortdurende ongeslachtelijke vermenigvuldiging, zal hier niet verder 
behandeld worden. Betrouwbare proeven hieromtrent ontbreken zoo 
goed als geheel en zijn trouwens ook niet gemakkelijk te nemen. Wel 
is er door voor- en tegenstanders zeer veel over geschreven, in het 
bizonder, waar het kultuurplanten betreft, die gewoonlijk vegetatief 
worden voortgeplant, zooals het suikerriet en de pisangs. Met het oog 
daarop mocht het vraagstuk hier niet geheel met stilzwijgen worden 
voorbijgegaan; deze korte woorden zijn echter voldoende, om te 
waarschuwen tegen overijldde gevolgtrekkingen hieromtrent. 
Hetgeen hierboven gezegd werd omtrent de moeilijkheid van het 
trekken van een scherpe grens tusschen voortplanting en groei, geldt 
uitsluitend van de ongeslachtelijke of vegetatieve vermenigvuldiging. 
Daartegenover is de geslachtelijke of generatieve voortplanting zeer 
scherp te karakteriseeren; in dit geval ontwikkelt de jonge plant zich 
pas, nadat twee cellen, hetzij van hetzelfde individu of van verschillende 
individuën zich met elkaar vereenigd hebben. Men noemt dit proces 
bevruchting; nadat het heeft plaats gehad, is er dus als het ware een 
dubbele cel ontstaan en deze ontwikkelt zich dan tot een nieuwe plant. 
Bij het groote onderscheid, dat er bestaat tusschen de onge- 
slachtelijke en de geslachtelijke voortplanting, zal het gewenscht zijn, 
ieder van deze processen afzonderlijk te behandelen en wel in de eerste 
plaats het eenvoudigste, de vegetatieve vermenigvuldiging. Alleen 
zullen enkele vormen er van, die afgeleid kunnen worden van de 
geslachtelijke voortplanting, later in verband daarmee behandeld worden. 
N25 
Het eenvoudigste geval van ongeslachtelijke voortplanting treft 
men wel bij de bacteriën aan. Als voorbeeld kan de gewone hooibacil 
(Bacillus subtilis) dienst doen; dit is een bacterie, die men aan de 
oppervlakte van tal van plantendeelen kan aantreffen. Het zijn korte 
staafjes, uit een enkele cel bestaande, die zich door een tusschenschot 
