910 
Daartegenover staan andere, zooals de bloemen der Orchideae, 
waar het stuifmeel uit zichzelf niet op den stempel terecht kan komen, 
in dit eeval, omdat het tot klompjes vereenigd is, die niet dan met 
van buiten aangebrachte hulp uit hun hokjes verwijderd worden; 
vandaar dat men bij de bloemen van deze familie, dus b.v. van de 
vanielje, de bestuiving kunstmatig tot stand moet brengen. Of wel de 
inrichting der bloem is zoodanig, dat eerst de meeldraden open gaan, 
terwijl de stempels pas rijp worden, nadat het stuifmeel verdwenen is; 
deze bloemen verkeeren dus eerst in een mannelijk, daarna in een 
vrouwelijk stadium. 
In andere gevallen moet een nauwkeurig onderzoek leeren, wat 
regel is, kruis- of zelf bestuiving; redeneeringen a priori helpen hier 
niets en hebben dan ook dikwijls tot de grootste fouten geleid. Zoo 
heeft men de vermoedelijke bestuiving van sommige Teunisbloemen 
beschreven, terwijl later kon worden aangetoond, dat het stuifmeel 
hier op de stempels terecht komt, terwijl deze nog binnen de gesloten 
knoppen liggen, zoodat hier altijd zelf bestuiving voorkomt. 
Hoe wordt nu bij kruisbestuiving het stuifmeel overgebracht op 
de stempels van een andere bloem? Dit kan geschieden door den wind 
of door insecten, een enkele maal ook wel door honigvogels of colibris 
of bij waterplanten door het water. Wanneer bloemen veel en droog 
stuifmeel voortbrengen en de stempels groot en dikwijls veervormig 
vertakt zijn, dan kan het stuifmeel gemakkelijk. door den wind van de 
eene bloem naar de stempels van een andere worden overgebracht. 
Zulke bloemen spelen in de tropen echter geen zeer belangrijke rol, 
zeker treden zij er minder op den voorgrond dan in de gematigde 
luchtstreek het geval is, waar vele boomen windbestuiving vertoonen. 
In zeer vele gevallen wordt het stuifmeel door insecten van de 
eene bloem naar de andere overgebracht; het moet daartoe eenigszins 
kleverig zijn en wordt dan gemakkelijk meegenomen door een insect, 
dat de bloem bezoekt. Deze bezoeken worden gebracht, omdat vele 
bloemen voor tal van insecten een zekere aanlokking bezitten, hetzij 
omdat deze er honig in vinden of omdat zij er stuifmeel uit verzamelen. 
Kleuren en geuren zijn dan de middelen, waardoor de insecten ook 
uit de verte op de bloemen opmerkzaam worden gemaakt. 
Het is hier de plaats niet, om dit in bizonderheden uiteen te 
zetten; er zou te veel ruimte benoodigd zijn, om ook maar enkele 
