Uitwendige omstandigheden, die het optreden van 
ziekten bevorderen. 
In een rationeele cultuurwijze moet het begin van alle planten- 
hygiène gezocht worden. De planten moeten het goed hebben, dan is 
er minder kans, dat zij ziek worden en zoo zij al ziek worden, zullen 
zij het kwaad beter doorstaan. De vatbaarheid van de cultuurgewassen 
voor ziekten wordt sterk beïnvloed door uitwendige omstandigheden, 
die een planter ten deele wel, ten deele niet in de hand heeft. Het 
terrein en de geaardheid van den bodem moeten voor de gewenschte 
cultuur geschikt zijn. Bovendien kan men door bemesting en bewerking 
het noodige tot een krachtigen, gezonden groei van de gewassen 
bijdragen. 
Het vraagstuk van de bemesting is eerst voor de meeste cultures 
in de laatste jaren actueel geworden. Op Java speciaal zijn de meeste 
bruikbare gronden in cultuur gekomen. Men kan dus niet meer, wanneer 
een terrein uitgeput of door parasieten besmet is, daarvoor een nieuwen 
maagdelijken grond in gebruik nemen. Er moet tot bemesting worden 
overgegaan en het bemestings-vraagstuk moet in verband met de planten- 
ziekten bestudeerd worden. 
Men meende in Europa, door onderzoekingen van een vijftiental 
jaren geleden, een zeer direct verband tusschen bemesting en vatbaar- 
heid voor ziekte te hebben aangetoond. 
Aardappelen van een bepaalde variëteit, die in het eene geval 
met superphosphaat en het andere met ammoniumsulfaat werden gemest 
bleken onvatbaar, na infectie met een bacteriesoort, terwijl dezelfde 
variëteit, wanneer zij (op denzelfden bodem) met kaïniet of kalk werd 
gemest, wel voor infectie vatbaar bleek. De onderzoeker stelde zich 
voor, dat de sterk alcalisch reageerende meststoffen als kaïniet en 
kalk den groei van de bacteriën in de hand werkten, terwijl de zure mest- 
stoffen nadeelie op den groei der bacteriën inwerkten. Men meende 
toen een eind op weg te zijn en heeft bij zeer verschillende cultuur- 
