IG 



Tegenover jodium gedraagt het zetmeel van de kleefrijst zich 

 anders dan dat van de gewone rijst en men heeft daarin een middel 

 beide te onderscheiden. Jodium kleurt het zetmeel van de gewone rijst 

 blauw, terwijl dat van de kleefrijst roodbruin wordt gekleurd. Als 

 verklaring daarvoor wordt gegeven, dat in de kleefrijst eene stof 

 voorkomt, amylo-dextrine genaamd, die zich met jodium roodbruin 

 kleurt, terwijl daarvoor inplaats in de gewone rijst zetmeel aanwezig is. 



Bij het koken met water verliezen de korrels van de kleefrijst 

 spoedig hun vorm, kleven aan elkaar en gaan gemakkelijk tot eene 

 brijachtige massa over, terwijl zulks bij de gewone rijst niet het geval is. 

 Tegenover gepolariseerd licht verhoudt zich het zetmeel anders, daar 

 kleefrijst minder rechtsdraaiing geeft van het polarisatievlak dan 

 gewone rijst. 



Bastaardeering tusschen gewone rijst en kleefrijst is mogelijk 

 gebleken. J. P. Moquette, destijds werkzaam aan het Bureau van den 

 Inlandschen Landbouw te Buitenzorg, vond in eenige aren van kleef- 

 rijst een of meer gewone rijstkorrels en heeft door proeven kunnen 

 uitmaken, dat kleefrijst en gewone rijst elkander onderling bevruchten 

 kunnen en dat bij kruising endospermbevruchting plaats heeft, waarbij 

 het rijstprincipe domineerend is. 



Dikwijls maakt men onderscheid tusschen verschillende rijstsoorten, 

 welke indeeling echter niet op systematisch botanischen grondslag berust. 

 Men spreekt van vroegrijpende (padi gendjah, Oryza praecox) en laat- 

 rijpende rijst (padi dalem): ook spreekt men van bergrijst (Oryza 

 montana) in tegenstelling met rijst, welke in de vlakte wordt geteeld 

 (Oryza sativa). 



De duur van het rijp worden van de padi dalem is vijf tot zeven 

 maanden, die van de padi gendjah vier tot vijt maanden. De overgangs- 

 vorm, die nog tusschen beide „soorten" bestaat, de z.g. padi teng- 

 gahan of padi tjereh heeft ongeveer zes maanden voor de rijping noodig. 



Deze vormen zijn eenvoudig te beschouwen als cultuurvormen 

 van de gewone rijstvariëteiten. 



Wanneer we op Java een rijstveld aandachtig doorzoeken, kost het 

 gewoonlijk niet veel moeite, spoedig een reeks van vormen te onder- 

 scheiden. Dat tusschen deze vormen bastaardeering zal plaats hebben is 

 vrijwel zeker en dit verklaart voor een groot deel de schier eindelooze 

 verscheidenheid van vormen, die binnen het geslacht Or\za bestaan. 



