47 Hijst. 



wordt gebezigxl, is dikwijls arm aan stikstof en phosphorzuur, welke 

 stoffen dan voor de plantenvoeding in het minimum zijn. In de laatste 

 jaren heeft men onder leiding van het agricnltuur-chemisch laboratorium 

 te Buitenzorg een groot aantal bemestingsproeven genomen in ver- 

 schillende streken van Java, die herhaaldelijk hebben aangetoond, dat 

 bemesting met |)hürphorzuurhoudendc kunstmeststoffen op verschillende 

 gronden rendabel kan zijn. Deze proefnemingen worden nog steeds 

 voortgezet ; het gebruik van kunstmeststoffen in de praktijk verkeert 

 dan ook nog slechts in een beginstadium. 



In sommige streken ziet men wel, dat de Javaan de afloopstroop 

 (melasse) van de suikerfabrieken in het irrigatiewater brengt, om als 

 meststof dienst te doen. Ook de afvalproducten van indigofabrieken 

 ziet men wel als zoodanig bezigen. 



In streken, waar Europeesche cultures worden gedreven, als 

 suikerriet, tabak, indigo enz., komt aan de rijstcultuur de nawerking- 

 van de bij die cultures gebruikte hulpmeststoffen dikwijls ten goede. 

 Of die nawerking groot is, valt moeilijk uit te maken ; de proeven 

 daaromtrent genomen, wijzen over het algemeen wel op een gunstigen 

 invloed op de rijstcultuur. Of deze echter moet worden toegeschreven 

 aan de diepe grondbewerking, welke de bodem onderging, of aan ile 

 nawerking van den mest, is nog een open vraag. 



I I . \^RUCHT\VISSKLING. 



Meestal teelt men eenmaal per jaar rijst op de sawahs, gewoonlijk 

 tijdens den Westmoesson. In den Oostmoesson worden de tweede 

 gewassen geteeld of de gewassen voor de Europeesche markt. Als 

 tweede gewassen (pdlawidja) zaait men maïs (djagoeng), cassave (ketella 

 pohon), aardnoten (katjang tanah, katjang tjina), Spaansche peper 

 (lombok), sesam (widjen), komkommer (ketimoen), e. a. 



Dikwijls laat men ook in den Oostmoesson de gronden eenigen 

 tijd braak liggen en worden zij gebruikt als weide voor het vee. 

 Vooral in streken, waar men veel vee houdt (hoogvlakte van Bandoeng) 

 komt dit meermalen voor. 



Voor de gesteldheid van den bodem is zulk een braak zonder 

 twijfel gunstig, daar de grond dan geruimen tijd gelegenheid heeft lucht 

 op te nemen en de mest van het vee aan den grond ten goede komt. 



