04 



loentih wordt niet alleen voor kippen en paardenvoer gebruikt, maar 

 wordt door de bevolking" zelve dikwijls als bijspijs gegeten. 



Hier en daar treit men op Java een toestel aan om rijst machinaal 

 te stampen, hetgeen bestaat uit een lange houten as, die in beweging 

 gebracht wordt door een waterwiel, aan welke as op gelijke afstanden 

 klampen zijn bevestigd. 



Dicht bij de as bevinden zich een rij rijststampers, die verticaal 

 worden gehouden door een plank met openingen, waardoor de steel 

 van den stamper gaat. ledere stamper bezit op de hoogte van de as 

 een uitsteeksel, terwijl zij van onderen met ijzer zijn bezwaard. Door 

 de draaiende as worden beurtelings de stampers opgelicht en vallen 

 door hun eigen zwaarte in den bak, waarin zich de padi bevindt. 



In de omgeving van Batavia, gewoonlijk op Chineesche landerijen, 

 treft men de ouderwetsche Chineesche pelmolen aan, welke of door 

 handkracht, öf door buftels in beweging wordt gebracht. Eene uit- 

 voerige beschrijving hiervan vindt men in het werk van A. G. Vordekman 

 „Onderzoek naar het verband tusschen den aard der rijstvoeding in 

 de gevangenissen op Java etc." 



De rijst op bovenbeschreven methoden bewerkt, wordt voldoende 

 geacht voor inlandsch gebruik. Voor export stelt men echter aan de 

 bewerking hoogere eischen. 



Het is duidelijk, dat het aantal gebroken korrels van rijst, die op 

 deze wijze behandeld is geworden, vrij groot zal zijn en, wikle men 

 die alle verwijderen, een belangrijk verlies het gevolg zou zijn. Ook 

 is de oppervlakte der korrels niet glad genoeg. 



De voor export bestemde rijst wordt daarom op |ava in de 

 zoogenaamde Europeesche pelmolens geprepareerd, hetgeen op de 

 volgende wijze geschiedt. 



Een paar molensteenen draaien in een gemetselde goot om een 

 horizontale as en hebben tevens een tweede beweging om een verticale 

 as. De padipluimen worden in de goot gelegd en door den druk van 

 den steen en onderlinge wrijving laten het stroo en de kroonkafjes 

 los. De padi in de goot moet voortdurend omgewerkt worden, hetgeen 

 gebeurt door een soort hark, welke vóór eiken steen in schuinen stand 

 is aangebracht. 



Wanneer het losmaken van zemelen en bras afgeloopen is, gaat alles 

 in een wanmolen, waar doorwinddruk kaf en zemelen worden weggeblazen. 



