17G 



Over het algemeen wordt de suiker uit den arénpalm veel 

 duurder betaald dan die van het riet; vooreerst is zij g-euriger en 

 verder kan men haar voor iedere soort van gebak gebruiken, hetgeen 

 met de rietsuiker lang niet altijd het geval is. Maar al wordt de arén- 

 suiker nu al het best betaald, daar levert het bedrijf van den arén- 

 suikerfabrikant geenszins een schitterend bestaan op. 



Soms moeten de tappers de boomen van de eigenaars van de 

 erven, waar zij staan, koopen, terwijl in andere gevallen deze eigenaars 

 de boomen aan de tappers uitbesteden en daarvoor één derde van de 

 opbrengst genieten. 



De prijs van een nieuwen boom wordt op / 2.50 — f ^. — geschat 

 en een tapper kan hoogstens vier boomen tegelijk behandelen, daar 

 de bewerking door het gestadige op en afklimmen van de boomen 

 zeer vermoeiend en tijdroovend is. 



In de jaren, gedurende welke een boom sap geeft, kan er per 

 jaar voor f 30. — aan suiker gewonnen worden, zoodat er van vier 

 boomen jaarlijks ƒ 120. — aan suiker wordt verkregen. Hiervan gaat de 

 prijs van de boomen en al het arbeidsloon, benevens de kosten aan 

 brandhout, kookpannen, olie enz. nog af. \'erder is de verkoop van 

 het product soms ook nog zeer wisselvallig, zoodat op Madoera de 

 fabrikatie van suiker gestaakt moet worden, zoodra er geen kans meer 

 bestaat die te verkoopen. 



Gelijk reeds in den aanhef van dit hoofdstuk was verzocht, wordt 

 de Inlandsche suiker (goela aren of goela djawa) meestal in het klein 

 op de markten in de buurt van de producenten verkocht. Maar boven- 

 dien wordt de fabrikatie op enkele plaatsen zoodanig in het groot 

 gedreven, dat er een aanzienlijke uitvoer van dit artikel kan plaats 

 vinden. Behalve de reeds vermelde uit\-oer van siwallansuiker uit 

 Madoera heeft men ook nog een uitvoer van goela djawa of goela 

 mangkok uit Cheribon en uit Malang naar Singapore en naar China 

 en verder een zeer levendigen binnenlandschen handel naar andere 

 plaatsen op Java. Volgens de afdeelingsverslagen van het onderzoek 

 naar de welvaart op Java voert de Staatsspoor veel suiker af van 

 Garoet ; in 1902 547.000 K.G. en in 1903 480.000 K.G. van Koeto 

 Ardjo, maar die hoeveelheden beteekenen nog niets bij de groote 

 hoeveelheden suiker, die uit die zelfde en andere streken, b.v. het 

 Jang-plateau, van de hellingen van den Slamat, uit de Preanger enz.. 



