184 



koffiegebruik zich langzaam over I'Vankrijk verbreidde, ofschoon het 

 daar te lande niet vóór het midden der achttiende eeuw algemeen werd. 



In Engeland werd in het jaar 1652 het eerste koffiehuis te 

 Londen geopend en weldra nam het aantal van deze inrichtingen der- 

 mate toe, dat toen Karel II in 1675 de koffiehuizen, als broeinesten 

 van samenzwering deed sluiten, dit lot niet minder dan drie duizend 

 van deze gelegenheden trof. 



Gedurende al dien tijd kwam de koffie, die op de Europeesche 

 markt werd gebracht, uitsluitend over de landengte van Suez, uit 

 Arabië. Reeds in 1616 had Pikter van dkn Broecke te Mokka de 

 koffie leeren kennen, maar pas in 1663 werd voor het eerst direct 

 over zee, van uit Mokka, koffie te Amsterdam aangevoerd. Weldra 

 kreeg deze nieuwe handelsweg voor de koffie, om de Kaap de Goede 

 Hoop heen, en daarmede de Amsterdamsche koffiehandel een tamelijk 

 groote beteekenis. In 1693 werden ruim 411 pikol Mokka koffie in 

 Nederland verkocht, in 1700 steeg de verkoop tot 2851 pikol. In de 

 eerste jaren van de achttiende eeuw voorzag de Oost-Indische Com- 

 pagnie de West-Europeesche markt jaarlijks met circa 3200 pikol te 

 Mokka opgekochte koffie. 



De hooge prijs, eerst kwam het pond te Mokka bij inkoop op 

 10 stuivers te staan, later werd er 22 stuivers per pond gevraagd — 

 de verkoopprijs te Amsterdam bedroeg in 1707 38 stuivers per pond — 

 en de onwaardige behandeling door de Arabische autoriteiten den 

 dienaren der Compagnie aangedaan, wekten de begeerte op om proeven 

 met den invoer der koffiecultuur te gaan nemen. Deze proeven slaagden, 

 zooals wij nader zullen uiteenzetten, zoo goed, dat reeds in 1730 de 

 Oost-Indische aanplantingen en wel hoofdzakelijk die op Java, in de 

 geheele Nederlandsche vraag naar koffie konden voorzien, zoodat er 

 van dit jaar af geen koffie meer uit Mokka door de schepen der Oost- 

 Indische Compagnie werd gehaald, niettegenstaande de inkoopsprijs 

 aldaar weder zeer aanmerkelijk was gedaald. 



Een eerste proef met de cultuur van koffie op Java was genomen 

 in het jaar 1696 toen Adriaan van Ommen, Commandeur van Malabar, 

 eenige uit Mokka herkomstige koffieplanten doorzond naar Java, waar 

 zij in den tuin van den Gouverneur-Generaal Willem van Outshoorn 

 werden geplant. Zij groeiden voorspoedig op, maar gingen reeds in het 

 jaar 1699 door een overstrooming verloren. In datzelfde jaar echter 



