230 



het meeste licht krijgen zich ook het beste ontwikkelen. De op eenigen 

 afstand van den open kant van het kweekhuis zich bevindende planten 

 groeien het best en vormen de langste stammetjes en de grootste bladeren. 

 Naar den open kant toe worden de plantjes wat kleiner, de bladeren 

 blijven kleiner en zijn niet zoo donker groen gekleurd. Naar den anderen 

 kant toe, naarmate dus het licht nog meer afneemt, werden de planten 

 ook kleiner; die het verste van het licht stonden bleven zelfs zeer klein, 

 groeiden blijkbaar dus zeer langzaam, maar hadden toch normaal groene 

 bladeren. 



Onder de groeivoorwaarden, zooals die in Buitcnzorg verwezenlijkt 

 zijn, is C arabica dus blijkbaar niet op fel licht gesteld, de koffie is 

 in het klimaat van Buitenzorg een echte schaduwplant. Naar alle 

 waarschijnlijkheid werkt het felle zonlicht ten deele ontledend op het 

 bladgroen. Voor ons inzicht in het schaduwvraagstuk zijn deze proeven 

 van ZiMMERMANN van groote beteekenis en het is zeer te bejammeren, 

 dat zij niet voortgezet zijn. 



Over de anatomie van het koffiezaad is veel geschreven, echter 

 in hoofdzaak van het standpunt van het levensmiddelen-onderzoek uit, 

 teneinde vervalsching met vert-chillende surrogaten te kunnen aantoonen. 



f^et embryo is tamelijk klein en ligt aan de bolle zijde van het 

 zaad dicht bij het benedeneinde, met het worteltje benedenwaarts wijzend. 

 Door kofheboonen eenige uren in water te laten weeken en daarna 

 voorzichtig oppervlakkig aan te snijden, kan men het gemakkelijk 

 vinden. Het ligt los in een holte, de zoogenaamde „cavité embiyonaire" 

 van Marchanh. Deze holte is daar, waar de zaadlobben liggen, spleet- 

 vormig, op de hoogte van het worteltje cylindrisch. Bij de ontkieming 

 doorbreekt het worteltje de afsluiting naar buiten van de „cavité em- 

 bryonaire" en de zaadlobben breiden zich verder uit, waarbij de spleet- 

 vormige holte zich vergroot. De zaadlobben zuigen dan de door oplossing 

 van het kiemwit beschikbaar komende voedingsstoffen langzamerhand 

 op en komen pas vrij uit de hoornschil, wanneer het kiemwit geheel is 

 opgebruikt. 



Volgens Bruvnin'G en Hartwig bevatten niet alle zaden embryonen, 

 bij C. arabica schijnt ± i f^/o van de zaden kiemvrij te zijn, bij C. atnara 

 I — 2 procent. De afmeting van de kiem is zeer variabel, voor C ^«/«■nz 

 schommelt de totale lengte tusschen minder dan 3,5 en meer dan 7 

 m.M., bij C'. arabica komen ook zaden voor met zeer kleine en met 



