239 Koffie. 



een ontzettende knevelarij en geknoei met allerlei tusschenpersonen 

 en allerlei overwichten. 



In de jaren van iSii tot en met 1813 pinkte het Kngelsche 

 tusschenbestuur de vrnchten van Daendel's bemoeiingen in den vorm 

 van een groote overproduktie, nog te erger, omdat door het con- 

 tinentale stelsel de afzet van koffie op het vastelanti van Hnropa zeer 

 beperkt werd. De Engelschen vonden bij hnn komst alom in de magazijnen 

 groote voorraden koffie, die door den toevloed van nieuwe massa's 

 voortdurend vermeerderd werd. De koffie moest tegen eiken prijs van de 

 hand gezet wórden of bedierf in de pakhuizen bij gebrek aan koopers. 

 Een algemeene verwaarloozing iler aanplantingen was het gevolg; in 

 de Preanger ging de produktie dientengevolge van 100.000 pikol per 

 jaar tot op de helft terug, in Cheribon werden vijf millioen koffieboomen 

 omgehakt: voor koffietuinen, die in rijstvelden werden herschapen, werd 

 drie jaar vrijstelling van landrente verleend. 



Na den val van Napoleon steeg met den toenemenden afzet de prijs 

 weer en nam de belangstelling weer toe en trachtte men te komen 

 tot een systeem, waarbij de reeds bestaande aanplantingen aan de regenten 

 of aan Europeanen zoude worden verhuurd. 



De Kommissarissen Generaal, die de koloniën weer overnamen van 

 het Engelsche tusschenbestuur, stelden zich voor in de Preanger de 

 gedwongen cultuur en gedwongen levering te handhaven, maar elders 

 op Java van de koffiecultuur een vrijwilligen tak van landbouwnijverheid 

 te maken, waarbij dan de desa's de reeds bestaande aanplantingen 

 zouden kunnen inhuren van het gouvernement, dat zich als eigenaar 

 beschouwde, en de huur betalen met een deel van den oogst. Van 

 deze ingewikkelde regeling kwam niets te recht, en van zelve werd de 

 cultuur toch weldra weer een verplichte. 



V.en vraag, die toen echter weldra op het tapijt kwam en die eigenlijk 

 verder de geheele vorige eeuw door de uitgebreide literatnm- over de 

 gouvernementskoffie spookt, was die van de betaling van het produkt. 



MiiKKUS wenschte den te betalen prijs te regelen naar den ge- 

 regelden marktprijs te Batavia, Semarang en .Soerabaia na aftrek van de 

 transportkosten en van het onderhoud der pakhuizen. 



Met dit denkbeeld van den wisselenden prijs kon van den Bosch 

 zich niet vereenigen. „Een toezegging, dat de koffie tegen marktprijs 

 „betaald zal worden, onder voorbehoud van zooveel kortingen voor 



