240 



„pakluiishiiur, spillage, enz. is voor den Javaan volkomen onverstaanbaar; 

 „het eenige, wat hem de ondervinding heelt leeren kennen, is dat hij 

 „tot dusverre weinig van zijn koffie heeft getrokken, en een zoodanige 

 „toezegging is dan ook weinig geschikt om hem vertrouwen op de 

 „toekomst in te boezemen. Laat ons niet uit het oog verliezen, dat wij 

 „te doen hebben met kinderen en dat onze inrichtingen naar hun beperkt 

 „verstand moeten worden geplooid. Rekenen en speculeeren is voor 

 „den Inlander geen zaak. Zeg hem dadelijk wat hij per katti zal er- 

 „langen en hij verstaat de zaak. Naar mijn inzien zou hem 12 centen 

 „per katti behooren te worden betaald en bovendien aan de hoofden 

 „nog 10 percent; alle overige kosten komen ten laste van het (jouver- 

 „nement. Bij een lage markt zal het Gouvernement dan zeker niet veel 

 „profiteeren doch dit zal wel vergoed worden door den prijs van betere 

 „jaren en het Gouvernement kan beter dan de Javaan die wisselvallig- 

 „heden verduren". „Wil het Gouvernement koffie doen teelen dan 

 „moet de Javaan den last der speculatie niet dragen, zoomin als hem 

 „het voordeel daarvan toekomt." 



De volkomen logische opvatting van van de Bosch, dat men 

 voor een verplichte cultuur de risico der zeer sterke prijswisseling niet 

 op de schouders van den Inlander leggen mocht, zegevierde en er werd 

 een resolutie in dien geest uitgevaardigd. Toen de prijzen in 1830 zeer 

 laag waren, voelde van den Bosch zeer weinig voor de koffiecultuur en 

 in de Preanger moest zelfs de koffieteelt gedeeltelijk voor die van 

 indigo wijken ; naarmate de prijzen echter stegea, nam de belangstelling 

 weer toe. In 1834 was de produktie 450.000 pikol, circa evenveel als 

 in 1827 en -28, maar reeds in 1843 werd er door de Regeering meer 

 dan een millioen pikol ontvangen. 



Sinds 1839 bewogen de prijzen zich weer in dalende richting en 

 bereikten in 1843 — 44 een zeer laag peil. Men is toen, in tegenspraak 

 met het beginsel van van den Bosch om de risico voor prijsschomme- 

 lingen niet op de schouders van den Inlander te laten rusten, toch tot 

 prijsverlaging overgegaan, een kwestie, die uit den aard der zaak tot 

 buitengewoon veel inktverbruik aanleiding heeft gegeven. Eerst in 

 1858 is de inkoopsprijs weer verhoogd. 



Welke kolossale beteekenis de Gouvernementskoffiecultuur heeft 

 gehad, blijkt het beste uit het volgende overzicht van de gemiddelde 

 prodakties berekend over vijfjarige tijdvakken; 



