252 



Het product van de vrije Inlandsche koffiecultinir is over het 

 algemeen inferieur, aan den oogst, de bereiding en het sorteeren werd 

 niet veel zorg besteed. De aanplantingen werden dikwijls niet aangelegd 

 als geregelde tuinen, maar veelal werden de koffieplantjes op ladangs 

 tusschen de padi en dan zonder schaduwboomen geplant. Veel verzor- 

 ging van den aanplant vond niet plaats, er werd in den regel zeer 

 dicht geplant, soms 4,000 a 5,000 boomen per bouw. Door dit al te 

 dicht opeen planten, wordt uit den aard der zaak den grond zeer 

 goed beschut en ontwikkeling van slecht onkruid voorkomen, aan den 

 anderen kant heeft dit echter het nadeel, dat de planten elkander al 

 spoedig zoodanig hinderen, dat de aanplantingen vaak reeds na 5 of 6 

 jaar geen noemenswaard product meer opleveren. Zij sterven dan niet 

 af, maar groeien spichtig de hoogte in en de tuin verwildert ten slotte 

 geheel. Als plantmateriaal werd gewoonlijk opslag gebruikt uit oude 

 tuinen; aanleg van terrassen vond niet plaats, aan grondbewerking 

 werd zoo goed als niets gedaan. 



Een dergelijke Inlandsche koffiecultuur kwam ook nog in andere 

 streken van den archipel voor, bijv. op Celebes en op Timor. 



III. DE PARTICULIERE KOFFIECULTUUR. 



De particuliere koffiecultuur op Java is zich beginnen te ontwik- 

 kelen omstreeks 1835 op huurgronden in de Vorstenlanden en op 

 de particuliere landerijen. Gedurende circa vijf en twintig jaar is de 

 koffiecultuur, als tak van Europeesche landbouwnijverheid, als groot 

 landbouwbedrijf, tot dezen vorm van grondbezit beperkt gebleven. Door 

 Du Bus DE GisiGMES eu Eloüt was in 1828 aan den Koning een 

 ontwerp aangeboden om woeste gronden in erfpacht uit te geven. De 

 voorstellers wezen er op, dat het totaal van den uitvoer van Java 

 toenmaals minder bedroeg dan de invoer en dat deze uitvoer, die nog 

 grootendeels het resultaat was van de verplichte, slechts in schijn 

 vrije koffiecultuur nog gestadig afnam, fava dreigde een lastpost voor 

 den Staat te worden en men moest naar middelen omzien om de 

 productie te verhoogen. Dit kon niet geschieden door de bevolking 

 aan zich zelve over te laten, deze bezat geen kapitaal en het over- 

 heerschende klein grondbezit leende zich ook niet voor de cultuur 

 van handelsg-ewassen. Naar het oordeel van Du Bus en Elout moest 



