296 



na het toppen veel waterloten te voorschijn, die geregeld moeten 

 worden weggenomen. Het verwijderen van de waterloten dient met 

 korte tusschenpoozen te geschieden, voordat zij te sterk uitgegroeid 

 zijn ; anders heeft het te sterke verwondingen van den stam tengevolge. 

 Zij worden met de hand afgerukt. Eenigszins met waterloten te verge- 

 lijken zijn de zoogenaamde „wilde takken", welke men vooral bij 

 Liberia koffie opmerkt ; bij andere soorten komen zij voornamelijk boven 

 aan de primaire takken van getopte boomen voor. Het zijn takken, 

 die zich uit slapende oogen ontwikkelen, min of meer scheef naar 

 boven groeien en als het ware een tusschenvorm, ook wat den stand 

 van bladeren en zijtakken betreft, tusschen een normalen tak en een 

 waterloot of stam vormen. De wilde takken ontwikkelen zich veel 

 sterker dan de gewone takken, zij zuigen als het ware al het voedsel 

 uit den draagtak naar zich toe, zoodat tenslotte de geheele top van 

 den draagtak tot op het punt, waar de wilde tak ontspringt, afsterft. 

 Schijnbaar is de wilde tak dan een voortzetting van den draagtak 

 maar bij opmerkzame beschouwing vindt men dan toch altijd nog een 

 gemakkelijk te herkennen knik. De wilde takken dragen veel meer 

 vruchten dan de normale takken, vooral bij Liberia koffie valt dit op. 

 Toch zijn zij voor den boom nadeelig. want deze vruchtzetting aan 

 de wilde takken heeft plaats ten koste van het overige gedeelte van 

 den boom, dat daardoor niet alleen minder draagt maar ook aanmer- 

 kelijk achteruitgaat. Men vindt niet zelden lo — 12 jarige Liberia 

 boomen, die getopt zijn op bijv. 12 voet en die aan hun top slechts 

 enkele korte ingestorven primaire takken dragen, waarop zich een bos 

 wilde takken heeft ontwikkeld, de primaire takken lager aan den stam zijn 

 dan ook alle geleidelijk afgestorven en de geheele boom gaat dan 

 spoedig achteruit. 



Een ander soort abnormale takken zijn de zoogenaamde „pang 

 balik", twijgen, die zich aan de primaire takken ontwikkelen in de 

 richting van den stam groeiend. Zij dragen nooit veel vruchten en 

 moeten eveneens verwijderd Avorden. Behalve het verwijderen van 

 deze abnormale takken, bepaalt de snoei zich gewoonlijk tot het weg- 

 nemen van het doode hout, van ingestorven en ziekelijke twijgen en 

 dergelijke. 



Vroeger werd op getopte boomen van Java koffie veelal een 

 snoeisysteem toegepast, waarbij bovendien nog van de primaire takken 



