306 



zij de eenmaal zoo bloeiende koffiecultuur in de lagere streken 

 onmogelijk gemaakt; in de bergstreken heeft men steeds eenigermate 

 het hoofd aan haar kimnen bieden, al heeft zij ook daar zeer veel 

 schade aangericht. Op Sumatra heeft de kottiebladziekte over het 

 algemeen veel minder kwaad gedaan dan op Java. 



De Liberiakoffie scheen oorspronkelijk niet vatbaar voor de blad- 

 ziekte te zijn, tegenwoordig is echter de schade, die de bladziekte bij 

 deze soort aanricht, nog erger dan bij de Javakoffie. De jonge Liberia- 

 planten worden op de kweekbeddingen reeds aangetast en ofschoon 

 alleen volkomen gezond plantmateriaal gebrnikt wordt, blijkt veelal 

 na een jaar een zeker percentage in den aanplant reeds zwaar onder 

 de bladziekte te lijden. De takken sterven in en vallen af, evenals 

 de bladeren, de nieuwe loten die mochten uitloopen, worden ook weer 

 aangetast en zoodoende blijtt er van de plant niet meer over dan 

 een schraal stammetje met enkele ziekelijke blaadjes. Een dergelijke 

 Liberiaplant kan zich ilan moeilijk weer herstellen, hetgeen bij Java- 

 koffie nog wel plaats heeft. 



Ter verklaring van het eigenaardige verschijnsel dat de Liberia- 

 koffie vroeger niet werd aangetast maar tegenwoordig wel, komen 

 twee hypothesen in aanmerking namelijk: 



lO. geleidelijke toename van de vatbaarheid der Liberiakoftle voor 

 deze ziekte ; 



2*^. geleidelijke toename van de virulentie van de parasiet. 



Oorspronkelijk heeft men vooral aan de eerste oorzaak gedacht 

 en dit uitgedrukt door te spreken van degeneratie van de Liberia. 



Men heeft toen op groote schaal den invoer beproefd van nieuw 

 zaad, zoowel uit Afrika als uit Suriname, echter zonder resultaat. De 

 planten, die uit het nieuw geïmporteerde zaad opkwamen, waren 

 minstens even vatbaar voor de koffiebladziekte als de uit op Java 

 gewonnen zaad gekweekte planten. Wanneer er sprake is van verhoogde 

 vatbaarheid van de Liberia in vergelijking met dertig jaar geleden, 

 dan is dit verschijnsel zeker niet uitsluitend tot [ava beperkt, maar 

 dan is ook elders de Liberia vatbaarder geworden. 



Van de andere zijde is betoogd, vooral op grond van de resultaten, 

 die deze proeven met nieuw geïmporteerd zaad opleverden, en mede 

 op grond van het feit, dat het wortelstelsel van de Liberia blijkbaar 

 niet „gedegenereerd" is, dat er van degeneratie van de Liberia geen 



